گوهر مراد ( فارسى ) — الصفحة ٦٠١

فصل دوّم از باب چهارم از مقالهء سوّم در ذكر عالم مثال

فصل دوّم از باب چهارم از مقالهء سوّم در ذكر عالم مثال

فصل دوّم از باب چهارم از مقالهء سوّم در ذكر عالم مثال

بدان كه جماعتى از حكماى اسلام - سيّما شيخ شهاب الدّين سهروردى مشهور به شيخ اشراق كه تدوين حكمت اشراقيين در زمان اسلام او كرده - مدّعى آن است كه ملوك و صناديد عجم در زمان سابق ، مثل كيخسرو و نظراى وى ، ارباب حكمت اشراق بوده‌اند . و حكماى يونان نيز « 1 » هر كه سابق بر زمان ارسطو بوده بر طريقهء حكمت اشراقيين بوده ، و ارسطو مخالفت كرده با ايشان و تدوين حكمتى كه مشهور است به حكمت مشّائين نموده . و فرق ميان حكمت اشراقيّين و حكمت مشّائين به چند وجه است و عمدهء على ما هو المشهور آنكه :

اشراقيين در تحصيل حكمت طريقهء رياضت و مجاهده و مكاشفه را ، قدوه دانند و التفاتى به نظر و بحث نكنند . بلكه گاه باشد كه منافى دانند ؛ به خلاف مشائين كه در تحصيل حكمت ، نظر و قياس منطقى را عمده دانند و هر چه نه بر طبق برهان و قياس بود التفات به آن نكنند . و نسبت اشراقيّين و مشائين در زمان سالف ، چون نسبت صوفيّه و متكلّمين است در زمان اسلام . و تحقيق اين فرق در مقدمهء كتاب مذكور شد . و بالجمله حكماى اشراقيين و صوفيّه ادّعا كنند مطالب كثيره را ، از « 2 » حكمت و معرفت كه مشّائين و متكلّمين منكر آنند و مؤدّاى نظر و برهان ، مخالف مقتضاى آن . و از جمله قول به عالم مثال است .

( 1 ) الف : « نيز » ندارد . ( 2 ) ب ، ج : در .