گوهر مراد ( فارسى ) — الصفحة ٤٥٣

فصل بيستم از باب دوّم از مقاله سوّم در بيان معراج آن حضرت

فصل بيستم از باب دوّم از مقاله سوّم در بيان معراج آن حضرت

فصل بيستم از باب دوّم از مقاله سوّم در بيان معراج آن حضرت

بدان كه اگر چه كيفيّت وقوع معجزات و خوارق عادات و جواز آن على الاطلاق مبيّن شد ؛ ليكن خصوص معجزهء معراج ، بنابر استبعادى عظيم كه در خواطر قرار يافته ، به سبب آنچه مشهور شده از فلاسفه از « 1 » امتناع خرق افلاك محتاج به زيادتى بيان است . و لهذا اختلافى عظيم در ميان اهل ملّت در آن واقع شده ، بعضى بر آنند كه آن قضيه در منام واقع شده ، و جماعتى بر آنند كه در يقظه واقع شده بود . ليكن به روح تنها ، لا مع الجسد . و بعضى به جسد قايلند لكن ، إلى المسجد الأقصى ؛ لا إلى فوق السماء .

و حق آن است كه در يقظه بود و با جسد از مكّه تا مسجد اقصى ، و از مسجد اقصى إلى فوق السّماء . چنان كه دالّ است بر آن احاديث وارده در قضيه معراج « 2 » ، و مخالفين مستندند يا به مجرد استبعاد مانند ؛ اكثر معتزله ، و يا به آنچه مروى شده از عايشه كه گفت : « و اللّه ما فقد جسد محمّد صلى اللّه عليه و آله و سلم « 3 » » . و از معاويه كه گفت : « إنّها كانت رؤيا صالحة « 4 » » . و ضعف روايتين ، سيّما كه در مقابل احاديث مستفيضه ، و قول اكثر عظماى « 5 » علماى ملّت وارد شده ، محتاج به بيان نيست . و امّا استبعاد ، چون در اكثر مستند به قول مشهور از

( 1 ) ب ، ج : « از » ندارد . ( 2 ) بحار الأنوار 18 / 410 - 282 . ( 3 ) همان مأخذ 18 / 291 . ( 4 ) همان مأخذ 18 / 291 . ( 5 ) الف : « عظماى » ندارد .