گوهر مراد ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٠

فصل سوّم از باب دوّم از مقالهء سوّم در ذكر طريقه حكما در بيان حسن بعثت انبياء

فصل سوّم از باب دوّم از مقالهء سوّم در ذكر طريقه حكما در بيان حسن بعثت انبياء

فصل سوّم از باب دوّم از مقالهء سوّم در ذكر طريقه حكما در بيان حسن بعثت انبياء

خلاصهء كلام حكما در اين مقام آن است كه : هر فردى از افراد انسان در وجود خود به نحوى كه متّصف شود به حسن معاش و مؤدّى باشد به صلاح معاد ، محتاج است به مشاركت كه جماعتى از بنى نوع خود تا معاون هم باشند در امور محتاج إليها « من المأكل و الملبس و سائر ما يحتاجون إليه في معيشتهم ليطحن هذا مثلا لذاك و يخبز ذاك لهذا و هذا يحوك للآخر و الآخر يخبط لهذا » .

و معاونت مذكوره موقوف است به اجتماع در مكانى كه متمكّن باشند « 1 » از معامله با يكديگر . و تمدن عبارت از آن اجتماع ؛ و مدينه عبارت از آن مكان باشد ؛ و هذا معنى قولهم : « الإنسان مدنيّ بالطّبع » .

و شكّ نيست كه معامله محتاج است به عدلى و عدل محتاج است به سنتى و قانونى كه سياست مدنيّه عبارت از آن است . و سنّت و قانون محتاج است به واضعى الهى « إذ لا يجوز أن يترك الناس و آرائهم في ذلك ، فيختلفون ،

( 1 ) الف : « باشند » ندارد .