گوهر مراد ( فارسى ) — الصفحة ٣٥٩

فصل دوّم از باب دوّم از مقالهء سوم در وجوب بعثت انبياء به طريقهء متكلّمين

معجزه نتوان كرد پس معتزلى را نظر در معجزه كافى باشد به جهت ثبوت نبوّت شخصى كه مدّعى نبوّت باشد ، ليكن وجوب نظر در معجزه ، موقوف بر احتمال صدق است ، چنان كه اشاره شد به آن ؛ و احتمال صدق گاهى محقق « 1 » شود كه اصل نبوّت ، امرى باشد ممكن الوقوع به امكان عام ؛ پس لا بدّ است اوّل از اثبات صحت نبوت و حسن بعثت انبيا . و دليل بر اين آن است كه نبوّت مشتمل است بر فوايد بسيار ، مانند : تقويت عقل در احكامى كه مستقل است به ادراك آن ، و دلالتش بر احكامى كه مستقل نيست به ادراك آن و تنبيه عقل از خواب غفلت به جهت تحصيل معرفت الهى و تهيّهء سعادت جاودانى - چنان كه در مقدّمه كتاب دانسته شد - « 2 » و ارشاد ناس به ضارّ و نافع از ادويه و اغذيه كه ناچار است انسان را از استعمال آن ، و راهى نيست عقل را به معرفت آن ، به غير از تجربه ، و تجربه مستدعى زمانى است كه در آن زمان خالى از استعمال اغذيه و ادويه نتواند بود و منجر به هلاك شود ؛ و حال آنكه اصل تجربه بسا كه مؤدّى به هلاكت « 3 » گردد ، و غير آن من الفوائد الّتي لا تحصى .

و شكّ نيست در امكان وجود چنين شخصى في الجمله ؛ پس ترك ايجاد نبى و ارسال رسول ، موجب اهمال نوع انسان كه افضل انواع كائنات است باشد ، و اهمال ، مؤدى به هلاك نوع شود و نقض غرض لازم آيد . پس بعثت انبيا و ارسال رسل في الجمله واجب باشد .

و ايضا ثابت شد وجوب تكليف ، و شك نيست كه هر شخصى قابل تلقّى وحى الهى و تحمّل اتيان به اوامر و نواهى ربّانى نيست ، پس لازم است از وجود شخصى كه ممتاز باشد به قابليت امور مذكوره ، و ذو جهتين باشد ، تا به جهتى تلقّى وحى الهى كند و به جهتى ديگر تبليغ اوامر و نواهى به مكلّفين نمايد .

( 1 ) الف : متحقّق . ( 2 ) ب : در . ( 3 ) الف ، ب : هلاك .