گوهر مراد ( فارسى ) — الصفحة ٢٤١

فصل دوّم از باب دوّم از مقاله دوّم در عينيت صفات واجب تعالى

فصل دوّم از باب دوّم از مقاله دوّم در عينيت صفات واجب تعالى

فصل دوّم از باب دوّم از مقاله دوّم در عينيت صفات واجب تعالى

بدان كه مذهب جميع حكما و معتزلهء از متكلّمين و اماميّه بأجمعهم ، و ثابت و محقق در كلمات « 1 » و احاديث امير المؤمنين و ساير ائمه معصومين - صلوات اللّه و سلامه عليه و عليهم اجمعين - آن است كه در واجب تعالى صفت مقابل ذات ، يعنى عرضى و معنى كه قائم باشد به ذات واجب تعالى و ذات واجب تعالى موضوع و محلّ آن باشد ؛ متحقق « 2 » نيست ، بلكه صفات واجب تعالى عين ذات اوست چنان كه وجود ، عين ذات اوست به اين معنى كه كارى كه در غير واجب تعالى از ذات غير به اعتبار قيام صفت به آن ذات ، ناشى شود ، در واجب تعالى از ذات مجرّد ، بىقيام صفتى به او ناشى شود . مثلا انكشاف و تميّز اشياء از ذات زيد به اعتبار قائم بودن صفت علم به او حاصل شود و تا صفت علم قائم به ذات زيد نشود انكشاف و تميّز از او نيايد ؛ به خلاف واجب تعالى كه انكشاف و تميّز ، اشيا از ذات بذاتها آيد و در انكشاف و تميّز محتاج نيست كه صفت علم قائم به ذات او باشد ، و همچنين در ساير صفات . پس لفظ علم در واجب عبارت باشد از ذات واجب به اعتبار ترتّب اثر صفت علم بر او . و لفظ عالم در لغت عبارت است از ذاتى كه ثابت باشد مفهوم علم براى

( 1 ) الف : « در كلمات » ندارد . ( 2 ) ب : محقّق .