نسايم گلشن ( شرح شرح گلشن راز شيخ محمود شبسترى ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٣
شروح گلشن راز
شروح گلشن راز
شروح گلشن راز
طبق نوشته‌ى تذكره‌ها و فهرستها تاكنون شروح مختلفى بر گلشن راز به رشته‌ى تحرير و تأليف درآمده است كه به اهم آنها اشارت مىرود :
1 . شرحى كه فرزند شبسترى به اختصار بر اين منظومه نگاشته است و برخى تذكره‌ها آن را نخستين شرح اين منظومه برشمرده‌اند .
معلوم نيست كه آيا اين شرح باقى مانده است يا نه ؟
2 . شرحى كه شيخ روح‌بخشان بدخشانى جانشين و خليفه‌ى معنوى سيد محمد نوربخش بر اين منظومه تأليف كرده است . عين الدين نويسنده‌ى غنچه‌ى باز در شرح خويش بر گلشن از او چنين ياد كرده است :
اگرچه شرحهاى گلشن راز * زده بر چرخ دل رايات اعجاز
ز انجام و ز آغاز * براى كشف اين راز
خصوص شرح شيخ روح‌بخشان * خليفه‌ى آن امام نوربخشان
همان خورشيد رخشان * كه تابيد از بدخشان
مرحوم علامه شيخ آقا بزرگ تهرانى در الذريعه به اشتباه نويسنده را نوربخش بدخشانى ذكر كرده‌اند .
3 . « شرح وسيط » شرح ديگرى است از قرن نهم هجرى كه آن را سيد محمد مدنى نيشابورى معروف به مير مخدوم در شهر هرات به رشته‌ى تحرير و تأليف درآورده است . عين الدين سابق الذكر در غنچه‌ى باز از او نيز ياد كرده است :
. . . و يا شرح وسيط مير مخدوم * شهيد عشق حق آن پير مرحوم
امين سرّ قيّوم * روانش شاد و معصوم
4 . غنچه‌ى باز از شيخ عين الدين از علما و شاعران قرن نهم هجرى . او چنان كه اشارت رفت ، گلشن راز را به صورت مستزاد درآورده و آن را غنچه‌ى باز ناميده است . آغاز آن چنين است :