نسايم گلشن ( شرح شرح گلشن راز شيخ محمود شبسترى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٧

[ وجوب رعايت حقوق ديگران ]

عدوّ خود زن و فرزند خوانى * ز خود بيگانه خويشاوند خوانى « 1 »

مرا بارى بگو تا خال و عم كيست ؟ * و از ايشان حاصلى جز درد و غم چيست ؟

رفيقانى كه با تو هم طريقند * پى هزل اى برادر هم رفيقند

به كوىِ جدّ اگر يك دم نشينى * از ايشان من چه گويم تا چه بينى

همه افسانه و افسون و بند است * به جان خواجه كاينها ريشخند است

نقص خواهر - چون [ او ] زن است - ، از حديث مصطفى - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم « 2 » - معلوم بايد كرد ؛ در شأن زنان فرموده است كه : « هن ناقصات العقل و الدين » . و حسد برادر از قصّه‌ى قابيل و هابيل ببايد دانست كه حق تعالى « 3 » فرمود : « وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ابْنَيْ آدَمَ بِالْحَقِّ إِذْ قَرَّبا قُرْباناً فَتُقُبِّلَ مِنْ أَحَدِهِما وَ لَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الْآخَرِ قالَ لَأَقْتُلَنَّكَ قالَ إِنَّما يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ » ، الى قوله : « فَأَصْبَحَ مِنَ الْخاسِرِينَ » . و در عداوت زن و فرزند مىفرمايد كه : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ مِنْ أَزْواجِكُمْ وَ أَوْلادِكُمْ عَدُوًّا لَكُمْ فَاحْذَرُوهُمْ » . هرجا كه طمع ميراثى باشد ، چنين بود . بيگانگى خويشاوند ، چون حق صله‌ى رحم مرعى نمىدارند ، ظاهر است . و درد و غم خال و عمّ از آن كس بايد پرسيد كه دعوى ميراث مادر مادر و پدر پدر كه تصرّف نكرده بر وى مىكنند . و هزل رفيقان و ملامت ايشان در حالت ظهور جدّ از شخص شايع‌تر از آن است كه احتياجش به بيان افتد . پس راست مىگويد كه ( بيت ) : « 4 »

[ وجوب رعايت حقوق ديگران ]

[ وجوب رعايت حقوق ديگران ]

به مردى وارهان خود را چو مردان * و ليكن حقّ كس ضايع مگردان

نفقه و كسوه و حقوق شرعيّه‌ى مهر « 5 » كه در ذمّت باشد ، [ حق ] او را بايد [ ادا ] كرد . و تشييع جنائز و عيادت مرضاى مسلمانان چه رفيق و صديق و چه غير ايشان ، رعايت ببايد نمود ، كه حال بر اين وجه است كه ناظم مىگويد :

ز شرع ار يك دقيقه ماند مهمل * شوى در هر دو كون از دين معطّل

( 1 ) . دا : دانى . ( 2 ) . پا : ( آله ) را ندارد . ( 3 ) . دا : جلّ و علا . ( 4 ) . دا : ( بيت ) را ندارد . ( 5 ) . پا : مهر .