اسرار گياهان دارويى ( فارسى ) — الصفحة ٥٩٠
ميوهء زغال‌اخته
قطر تنهء آن 15 تا 20 سانتىمتر مىباشد ، شاخه‌هاى جوان آن زردرنگ مايل به سبز و پوست تنهء درخت قهوه‌اى مايل به زردى است . برگ‌هايش بيضى نوك تيز با قاعده‌اى گرد و پشت برگ كم‌رنگ است ، طول صفحه برگ چهار تا هشت سانتىمتر و عرض آن سه تا هفت سانتىمتر داراى دمبرگى كوتاه است .
گل‌هاى آن كوچك و زردرنگ كه در اوايل بهار ظاهر مىشود . ميوهء آن گوشت‌دار و بيضىشكل و كمى كشيده به شكل ميوهء زيتون ولى كوچكتر و باريكتر از آن و داراى هسته‌اى مانند هستهء زيتون يا هستهء سنجد است ، رنگ ميوه ، اول سبز و پس از رسيدن به رنگ قرمز تيره يا سياه تبديل مىشود و داراى طعمى ترش است . منشأ اين درخت را اروپا و آسياى صغير دانسته‌اند ، علاوه بر ايران در اروپا ، ارمنستان و قفقاز نيز مىرويد .
نام‌هاى ديگر : حب الشوم - اختر زغال - سياه‌توسه .
طبيعت آن : سرد مايل به اعتدال ولى خشك است .
تركيب شيميايى : گلوكز - ساكاروز - لعاب - تانن - پكتين - مالات‌دوكلسيم - مواد قندى گلوكز - گليكوكساليك‌اسيد .
خواص درمانى : 1 - آن را بخوريد خشك و قابض است ، براى التيام زخم معده مفيد است ، معده را تقويت مىكند ، براى رفع عطش و التهاب معده و كبد و غليان خون و صفرا نافع مىباشد .
2 - يك مشت از آن را در نيم ليتر آب بجوشانيد تا غليظ شود بعد آب آن را با شكر شيرين كنيد و هر روز چهار تا شش فنجان آب آن را بنوشيد ، اسهال‌هاى شديد را بند مىآورد ، سل ريوى را درمان مىكند .
3 - هر بار دو مشت از آن را در يك ليتر آب بجوشانيد و دائم دهان را با آب آن بشوئيد ، برفك دهان را مرتفع مىسازد ، اگر با آب جوشاندهء آن شستشو كنيد گرماى پوست و بواسير را درمان مىكند .
تذكر : اين ميوه براى سينه مضر است .
مصلح آن : شكر است .