اسرار گياهان دارويى ( فارسى ) — الصفحة ٤٤٠
خلّر
خنك گردد بعد مقدارى سكنجبين با آن مخلوط نموده بخوريد . غليان صفرا و خشك شدن دهان و عطش حاصل از گرما و سردرد و كهير را درمان مىكند .
7 - آن را بجوشانيد و آب و دانه را با هم ميل كنيد . براى كاهش حدّت سرخجه و سرخك ، جدرى يا آبله و شرى ( مخملك ) مفيد است ، جوشاندهء آن را با نبات در مواقع نزله و هنگام يبوست مزاج به اطفال بدهيد ، بسيار مفيد است .
8 - از آن شياف ساخته و شب‌ها در مهبل بگذاريد ، براى التيام زخم رحم و كمك به وضع حمل مفيد است .
تذكر : در برخى مزاج‌ها و در بعضى اشخاص سردرد ايجاد مىكند ، مصلح آن كتيرا مىباشد .
برگ خاكشير
برگ خاكشير
خواص درمانى : آب دم‌كردهء آن را بجوشانيد . قابض است ، براى رفع كمى ويتامين
C
مفيد مىباشد .
خلّر
خلّر
نام‌هاى ديگر : جليان - بسله - ململى - جلبان - جلبان ابيض - جلبان اسود - مشيوء - ملك - كلول - كسارى -
Pois carre - Pois de brebis - Gesse blanche - Chickling vetch - Grass pea - Bitter vetch - Mattar pea -
مشخصات : گياهى است از خانوادهء
Legumimosae
، علفى و پيچك‌دار به درازاى يك ذرع .
برگ‌هاى آن داراى دو برگچهء باريك و دراز و نوك‌تيز است . گل‌هاى آن به رنگ سبز مايل به سفيد و زرد و مايل به قرمز است كه زنبورهاى عسل به آن علاقهء فراوان دارند . ميوه‌اش به شكل غلاف شبيه غلاف باقلا و سفيد و در پنج قسم كه دانه‌هاى خلّر در آن قرار دارند ، دانه‌ها به ابعاد هفت تا دوازده در پنج تا نه ميلىمتر شبيه نخود صاف مىباشد . اين گياه در هند در درّهء پنجاب و اوتار پاراداش انتشار دارد ، در ايران در فارس ، كرمان ، كوه هراز ، كوه نصر ، در مكران ، ايرانشهر ، اصفهان ، تهران ، خرم‌آبد ، آذربايجان ، مشكين‌شهر و كرمانشاه در بيستون مىرويد و كاشته مىشود ، همچنين در افغانستان نيز به‌طور خودرو مىرويد و هم كاشته مىشود .
طبيعت آن سرد و خشك است .
تركيبات شيميايى : فيتيك‌اسيد - اسيد آمينه - بتائين - كولين - لاتيرين - 2 درصد مواد چربى - 30 درصد مواد نشاسته‌اى - 3 درصد مواد قندى .
خواص درمانى : آب پختهء آن را با عسل شيرين كنيد و بخوريد ، براى تسكين سرفه و تصفيهء ريه و درد