قدسيه ( كلمات بهاء الدين نقشبند ) — الصفحة ٦٧

و منها [ فنا و بقا ]

تعينات حقانى باشد .

ابراهيم بن شيبان كه از مشايخ طبقات است - قدّس اللّه روحه - مىگويد : علم الفناء و البقاء يدور على إخلاص الوحدانيّة و صحّة العبوديّة .

و ما سوى ذلك فمغاليط و زندقة .

و فناى فنا كه در ميان اهل اللّه متعارف است ، آن بود كه چنان كه از وجود جسمانيت فانى گشته ، از وجود روحانيت نيز فانى گردد ؛ تا در رؤيت جلال و كشف عظمت الهيت بر دل و غلبات آن حال ، دنيى و عقبى فراموش گردد . و احوال و مقامات در نظر همت او حقير نمايد . از عقل و نفس فانى گردد . و از فنا نيز فانى گردد . اندر عين فنا زبانش به حق ناطق شود ، و تن خاشع و خاضع گردد . در عين اين فنا همه حيرت و بىنشانى بود .

( بيت )

كس مىندهد ز تو نشانى * اينست نشان بىنشانى

فيخفيه فى كنه الآية .

و حضرت خواجهء ما را - قدس اللّه روحه - سؤال كردند كه فنا بر چند وجه است ؟ جواب فرمودند : بر دو وجه است . اگر چه زيادت گفته باشند ، اما بازگشت همه به اين دو وجه است : يكى فنا از وجود ظلمانى طبيعى ، و ديگر فنا از وجود نورانى روحانى . و حديث نبوى به اين دو وجه ناطق است كه : إنّ للّه سبعين الف حجاب من نور و ظلمة .

و بعضى از كبرا - قدّس اللّه ارواحهم - در بيان اين دو وجه فنا چنين فرموده‌اند : خطوتان و قد وصلت .