قدسيه ( كلمات بهاء الدين نقشبند ) — الصفحة ٣٤

و منها [ ذكر ]

الا اللّه » را اختيار كرده‌اند . و حديث نبوى چنين واردست كه : افضل الذكر لا إله الا اللّه .

و صورت اين ذكر مركب است از نفى و اثبات . و به حقيقت راه به حضرت عزت - سبحانه و تعالى - اين كلمه تواند بود . حجب روندگان نتيجهء نسيان است . و حقيقت حجاب ، انتعاش صور كونيه است در دل . و درين انتعاش ، نفى حق و اثبات غيرست . و به حكم « المعالجة بالاضداد » در كلمهء توحيد نفى ما سواى حق ، و اثبات حق - سبحانه و تعالى - است .

و خلاص از شرك خفى جز به مداومت و ملازمت بر معنى اين كلمه حاصل نيايد .

پس ذاكر بايد كه در طرف نفى ، وجود جميع محدثات را به نظر فنا و ناخواستن مطالعه مىكند ، و از معنى ذكر مىانديشد ، و نفى خواطر ديگر مىكند . و در طرف اثبات ، وجود قديم حضرت عزت را - جل ذكره - به نظر بقا و مقصودى و مطلوبى و محبوبى مشاهده مىنمايد . و در هر ذكر به اول و آخر حاضر مىباشد . و هر چيز كه دل را به دو پيوندى مىبيند ، به نفى ، آن پيوند را باطل مىكند ؛ و به اثبات ، محبت حق را قايم‌مقام آن محبت مىگرداند ؛ تا بتدريج دل از جملهء محبوبات و مألوفات فارغ شود ، و هستى ذاكر در نور ذكر مضمحل گردد ، و علايق و عوايق وجود بشريت ازو برخيزد .

و گفته‌اند : باز داشتن نفس در وقت ذكر ، سبب ظهور آثار لطف است ، و مفيد شرح صدر و اطمينان دل است ، و يارىدهنده است در