نبذ من كتاب الخراج وصنعة الكتابة ( فارسى ) — الصفحة ٥٣

باب يازدهم

از باب تا شهر فرغانه كه اخسيكت « 1 » خوانده مىشود ، چهار فرسخ .

بنا بر اين از سمرقند تا فرغانه سى و پنج فرسخ راه است .

حال بر مىگرديم به دو راهى كه از ساباط جدا شده است .

از ساباط تا شهر شروسنه « 2 » هفت فرسخ راه است ، كه از اين هفت فرسخ ، دو فرسخ آن در دشت ، و بقيه در داخل درّه‌ايست كه دهات آن بالا و پشت آن كوهى است ( مشرف به درّه ) در راست و چپ آن قرار گرفته ، و راه در دنبال آبى كه در آن درّه جريان دارد ، در دو مسير ( در دو طرف آب ) بسوى شهر ( شروسنه ) ادامه مىيابد .

سپس به دو راهى كه از خجنده جدا مىشد ، بر مىگرديم ، و به راهى كه از معدن نقره به شاش مىرود ، مىپردازيم .

از شهر خجنده كه در كنار رودخانه‌ايست ، راه به خزبه مىرسد ، در نزديكى حزبه چشمه‌ايست كه به آن موضع المرصد گفته مىشود .

از خربه تا كاخ موهنان « 3 » كه در دهانهء درّه معدن نقره واقع است ، دو فرسخ راه مىباشد .

به شهر شاش بر مىگرديم ، تا راهى را كه از شاش به فرغانه مىرود ، بيان كنيم .

از شهر شاش تا معدن نقره هفت فرسخ .

از معدن نقره تا خاجستان هشت فرسخ .

از خاجستان تا ترمقان « 4 » در كنار رود شاش و نزديك به دهات ( كنار

( 1 ) Akhsykat ، ر ك به اصطخرى ، ص 333 ؛ ابن حوقل محل مذكور را به صورت اخشيكث ضبط كرده ، ص 422 ؛ مقدسى ، صص 271 - 341 . ( 2 ) Osrouschana ، ر ك به ابن خرداذبه ، ص 29 ؛ ابن فقيه ، ص 328 ؛ اصطخرى ، ص 325 ؛ ابن حوقل ، ج 2 ، ص 413 - 414 ؛ مقدسى ، ص 265 . ( 3 ) Kacr Mouhinan ( 4 ) Tormokan