آشنايى با فرق تشيع ( فارسى ) — الصفحة ٦٥

شيعه از صفويان تا انقلاب اسلامى ايران

شخصيت‌هاى بسيار بزرگ و پرنفوذى همچون خواجه نصير و ابن طاووس ، شيعه از آسيب‌هاى جدى بر كنار ماند . سلطان محمد خدابنده ( اولجايتو ) به سال 709 هجرى در حوزهء فرمانروايى خود مذهب شيعه را مذهب رسمى اعلام كرد . « 1 » علامهء حلى به دربار او رفت و دو كتاب كلامى خود ، نهج الحق و كشف الصدق و منهاج الكرامه فى اثبات الامامة را به نام او نوشت . از قرن هفتم تا اوايل قرن دهم ، شيعه تا حدى به سمت تصوف نيز متمايل گشت و عالمانى چون ابن ميثم بحرانى ( م 679 ه . ق ) ، سيد حيدر آملى ( م پس از 794 ه . ق ) و ابن ابى جمهور احسايى ( م حدود 901 ه . ق ) را مىتوان نمايندگان اين گرايش دانست . « 2 » در قرن هشتم و نهم گروه‌هايى از شيعيان معتدل امامى در شام و جبل عامل مىزيستند كه دو چهرهء بسيار پرآوازهء فقه شيعه يعنى شهيد اول ( م 786 ه . ق ) و شهيد ثانى ( م 966 ه . ق ) از آن ديار برخاستند . بعدها سلاطين صفوى عالمانى را از همين ديار ، براى پركردن خلأ فكرى - فرهنگى به اصفهان منتقل كردند .

شيعه از صفويان تا انقلاب اسلامى ايران

شيعه از صفويان تا انقلاب اسلامى ايران

در قرن دهم شاه اسماعيل صفوى پس از تأسيس سلسلهء صفويه مذهب رسمى ايران را تشيع امامى اعلام و شيعه را در ايران رواج داد . « 3 » شاه طهماسب عالمان و فقيهان جبل عامل را به اصفهان آورد تا رهبرى فكرى و مذهبى شيعه را به دست گيرند . « 4 » سرآمد آنان محقق كركى ، شخصيت محبوب شاه طهماسب بود . مكتب فقهى محقق كركى به دليل شرايط تازه و مسائل مستحدثهء ناشى از حكومت شيعى مسائل و مباحث تازه‌اى چون حدود اختيارات فقيه ، نماز جمعه ، ماليات و . . . را مطرح ساخت . « 5 » يكى از اقدامات مهم محقق كركى مبارزهء بىامان با صوفيان بازارى بود كه نتيجهء آن برچيده شدن بساط گستردهء صوفيه در پايان قرن دهم بود . « 6 »

( 1 ) . همان ، ص 650 - 669 . ( 2 ) . ر . ك : « عالمان شيعه و تصوف » ، مجلهء هفت آسمان ، ش 22 . ( 3 ) . رسول جعفريان ، صفويه در عرصهء دين ، فرهنگ و سياست ، ج 1 ، ص 21 - 25 . ( 4 ) . همان ، ج 1 ، ص 120 - 121 ؛ همان ، ج 2 ، ص 520 . ( 5 ) . همان ، ج 1 ، ص 121 - 122 ؛ نيز ص 165 - 171 . ( 6 ) . همان ، ج 2 ، ص 520 - 523 .