آشنايى با فرق تشيع ( فارسى ) — الصفحة ٦٣
درس ششم اماميه از قرن چهار تا قرن چهارده
درس ششم اماميه از قرن چهار تا قرن چهارده
درس ششم اماميه از قرن چهار تا قرن چهارده
در قرن چهارم ، به دليل قدرت يافتن دولت‌هاى محلى شيعى و گسترش شيعه ، وضع سياسى در بسيارى از مناطق به نفع شيعه تغيير كرد . در نيمهء نخست قرن چهارم امراى شيعه مذهب آل بويه بر بغداد و مناطقى از ايران استيلا يافتند . دولت شيعى آل حمدان در شام قدرت را قبضه كرد . دولت فاطمى در شمال آفريقا و مصر به حكومت رسيد . زيديان در يمن و در شمال ايران حكومت‌هاى محلى مستقلّى تأسيس كردند . بدين ترتيب از خلفاى عباسى صرفا نامى باقى مانده بود . مجموعه‌هاى حديثى اصول كافى ، كتب حديثى و كلامى شيخ صدوق ، الغيبة نعمانى ، رجال كشّى ، رجال نجاشى و آثار شيخ مفيد در اين قرن به رشتهء تحرير درآمدند .
پايگاه عالمان شيعهء اثنا عشرى بيشتر قم و بغداد بود . در دوران شيخ صدوق و شاگردش شيخ مفيد ، دو جريان فكرى در ميان شيعهء اثنا عشرى پديد آمد . شيخ صدوق گرايش « اخبارى » يا « اهل حديث » يا « متن‌گرا » و شيخ مفيد جريان « عقل‌گرا » يا « اصولى » را در دو حوزهء قم و بغداد نمايندگى مىكردند . همين تفاوت در روش فهم دين ، سبب شد تا شيخ مفيد كتاب الاعتقادات شيخ صدوق را به بوتهء نقد و تصحيح بگذارد . جريان نخست ( مكتب قم ) در واقع دنباله‌رو حديث‌گرايى شيعه در دوران حضور امامان بود كه باوجود امامان مجالى براى اجتهاد و به كار گرفتن روش‌هاى عقل‌گرايانه فراهم نبود . در ميان اخباريان در مواجهه با احاديث ، رويكرد كسانى چون كلينى ( م 329 ه . ق ) و شيخ صدوق ( م 383 ه . ق ) نقل حديث همراه با نقد بود .
مكتب اهل حديث در قرن چهارم به‌ويژه در قم جريان غالب بود . عالمان قم با هرگونه استدلال