آشنايى با فرق تشيع ( فارسى ) — الصفحة ٥٦
امام صادق ( ع )
عمده و اصلى تشيع به نام او ، يعنى « مذهب جعفرى » شناخته شد . به اجمال مىتوان نقش آن گرامى امام را از اين جهات مورد توجه قرار داد :
1 . اگرچه نظريهء امامت توسط امامان قبلى تبيين شده بود ، اما امام باقر ( ع ) و امام صادق ( ع ) كوشيدند به شرح و تفصيل كامل و عالمانهء آن اقدام نمايند . مفهوم حقانيّت امامت در خاندان رسول ، از طريق سلالهء امام حسين ( ع ) و تشريح نقش روحانى و هدايت معنوى جامعه توسط امام باقر بيان شد . مسئله « نصّ » بر امام را ، امام باقر تبيين كرد ، ولى امام صادق با تأكيد بسيار بر اين اصل و نيز طرح و تبيين « علم مخصوص يا علم لدنّى » امام كه موهبتى الهى براى فهم و تفسير درست كتاب و سنت در اختيار امام قرار دارد ، هر دو اصل اساسى را در كانون نظريهء امامت تثبيت كرد . امام ششم در شرح ماهيت و اوصاف امامت سخنانى دارد كه اصول امامت شيعى به شمار مىآيند :
- امامت عهد و پيمانى است ميان خدا و انسان و شناخت امام بر هر مؤمنى واجب است و آنكه بميرد و امام زمان خود را نشناسد كافر مرده است .
- امامان حجت خدا بر روى زميناند . سخنان آنان سخن خدا و فرمان آنان فرمان خدا و ملهم به الهام الهىاند . « 1 »
- امام زمان شاهد بر اعمال مردم ، باب اللّه ، راه به سوى خداوند ، حجت خدا ، مخزن علم او و مفسر وحى او است .
- امام ركن توحيد است . مصون و معصوم از خطا و گمراهى است و خداوند همهء پليدىها را از او دور ساخته است .
- آنان داراى قدرت معجزه و دلائل محكماند . مثل آنان چونان كشتى نوح است كه هركس بدان باريابد ، به ساحل نجات و رستگارى رهنمون ، و هركس از آن دورى گزيند شقاوت خواهد ديد . « 2 »
2 . وجه ديگر نقش امام تفسير آيات متشابه قرآن بود كه محل بحثها و مشاجرات كلامى فراوانى بود . اما موقعيت ممتاز علمى امام صادق ( ع ) تفسيرهاى او را در جايگاه برتر مىنشاند .
امام صادق ( ع ) ، به اصل تقيّه كه از زمان امام باقر ( ع ) بيشتر مورد توجه و تأكيد قرار گرفته بود ، شكل نهايى بخشيده ، آن را شرط مطلق ايمان حقيقى دانست : « از دين خود بترس و آن را با تقيه
( 1 ) . ر . ك : تشيع در مسير تاريخ ، ص 340 . ( 2 ) . احزاب ، آيه 33 .