تاريخ طب در ايران ( فارسى ) — الصفحة ٤٠٢

الف - توجه انوشيروان به علوم -

عقايد مذهبى و فلسفى علاوه بر عدم تعصب ، آنكه مشربى وسيع نشان داده است . وى عيسويان را در بنگاههاى عام‌المنفعه استخدام مىكرد . درباره وسعت مشرب وى كافى است بگوئيم پس از تأسيس شهر رومگان ، فرقه يعقوبى را اجازه داد كه براى خود جاثليق انتخاب كنند . ( از منابع مختلف )

چون سخن از علم دوستى و عدم تعصب و جمود خسرو به ميان آمد قطعه‌اى از شاهنامه كه پرسش موبد و پاسخ خسرو است ذيلا مىنگاريم :

چنين داد پاسخ كه : " مرد جوان * نينديشد از درد و رنج روان

" هرآنگه كه سال اندرآمد بشست * به پيش مدارا ببايد نشست "

چنين داد پاسخ كه : " بيم گزند * ندارد بدل مردم هوشمند "

" همان كس كه نيكى كند بگذرد * زمانه نفس را همىبشمرد

" چه بايد همه نيكوى را ستود * چو مرگ آمد و نيك و بد را درود ؟ "

چنين داد پاسخ كه : " كردار نيك * بيابد بهرجاى بازار نيك

" نمرد آنكه او نيك‌كردار بود * بياسود و جان را بيزدان سپرد

" وز آن‌كس كه ماند همى نام بد * بآغاز بد بود و فرجام بد

بپرسيد : " كاهو كدامست زشت * كه از ارج دور است و دور از بهشت ؟ "

چنين داد پاسخ كه : " زن را كه شرم * نباشد بگيتى نه آواى نرم

" ز مردان بتر آنكه نادان بود * همه زندگانيش زندان بود "

باز فردوسى در پادشاهى انوشيروان گويد :

مياساى از آموختن يك زمان * ز دانش ميفكن دل اندر گمان

چو گوئى كه وام خرد توختم * همه هرچه بايستم آموختم