تاريخ طب در ايران ( فارسى ) — الصفحة ١٥٧

14 - بيماريها -

امشاسپندان ( چنان كه مذكور افتاد ) و ايزدان منسوب مىداشتند . درباره امشاسپندان مفصلا طى فصل سوم اداء مطلب گرديد ، اما ايزدان فرشتگانى پائين‌تر از امشاسپندان تمام آنها منشاء خير و نيكى بودند و در برابر اهريمن ( قواى شر ) و ديوان كه پيوسته با قواى نيكى در ستيز بودند وجود داشتند .

اين دو قوه دائما با يكديگر در جنگ بوده ، بدين مناسبت تمام بديها ، بيماريها ، تاريكىها ، و امثال آنها را از دسته دوم و برعكس خوبيها ، صحت ، روشنى و امثال آن را از دسته اول مىدانستند .

" ازاين‌رو در ايران باستان نيز به‌مانند يونان و مصر قديم رب‌النوعهائى قائل بودند مانند ميتره يا مهر كه در حقيقت به‌منزله آپولون

( Apollon )

و آدروان

( Atharvan )

بودند كه به معناى رب‌النوع آتش و ايندره يا اندرا

Indra )

با

( Andra

كه رب‌النوع رعد و وريتره

( Vritra )

( مخفىكننده و دزد ) بودند .

ابرى كه باران نمىداد بزرگترين دشمن بود و در برابر بزرگترين و محترمترين لقب وريتره - كش بود . به همين نحو اهريمن ديگرى به نام آهى

( Ahi )

كه همان مار يا اژدها كه در كوه مسكن دارد و ديوان را به يارى خود مىطلبيد ، تمام از منازعه دائم اهورامزدا و اهريمن مىباشد . ( چند سطر بالا مأخوذ از كتاب مزديسنا تاليف مرحوم دكتر محمد معين مىباشد ) " ايشان را عقيده آن است كه ثرتراتااونا

( Thraetaona )

همان فريدون است ، مىنگارند و داستان آژى دهاك

( Aji Dahaka )

كه افسانه نزاع ترىتنه

( Traitana )

( مار سه‌سر ) را شامل مىباشد ، منازعه فريدون با مار سه‌سر است كه فردوسى اين نام را به عنوان ضحاك و اژدها كه دو مار ( بجاى مار سه‌سر ) بر كتفش رسته بود و فريدون با او مىچنگيد و ويرا منكوب كرد ، معرفى مىنمايد :