تاريخ طب در ايران ( فارسى ) — الصفحة ٧٦

د - در علم الامراض -

وى به چهار خلط معتقد بوده و هريك از آنها را به يك عنصر نسبت مىداد .

مثلا سودا را به خاك و صفرا را به آتش و خون را به هوا و بلغم را به آب تشبيه مىنموده است .

درباره علم الامراض از بسيارى بيماريها اطلاع داشته و غير از بيماريهاى خارجى ( جراحى ) تمام بيماريهاى داخلى ( باطنى ) را مربوط به اخلاط مىدانسته است . گذشته از آن درباره تغذيه و اعتدال در اكل و شرب توصيه‌هاى بسيار ممتاز نموده ، مثلا در مورد شير حيوانات توصيه مىنموده است كه اگر كسى شير خوب و سالم بخواهد بايد خوراك و غذاى خوب به حيوانات بدهد تا نتيجه حاصل گردد . وى به ورزش و مالش ( ماساژ ) معتقد بوده و گفته است ورزش براى تندرستى مخصوصا آنان كه چاق هستند بسيار مفيد است .

درباره تب‌ها معتقد بوده كه اين امر از فساد خون و عدم هضم اغذيه است .

از انواع و اقسام مسهل‌ها و مقىها ( داروهاى قىآور ) و ملين‌ها و مدرها ( ادرارآور ) و طمث‌آور و مخدر و ضد درد و مرهم‌ها و ضد سم و پادزهر

( Antidote )

و بسيارى تركيبات ديگر ، همچنين تعداد زيادى از داروهاى نباتى و حيوانى در آثار خود ذكر كرده است . خلاصه آنكه وى مجموعه از علوم پزشكى و جراحى و داروسازى ( چنان كه اكنون نيز داروهاى جالينوس نيز در داروسازى و داروشناسى مصطلح و معمول است ) ، يا به‌طور مجموع از علوم طبى و فنون وابسته بدان اطلاع كامل ( به ميزان معلومات آن دوران ) داشته ، كه پس از وى آثارش قرون متماديه مورد مطالعه و استفاده اطباء سلف گرديده است .

من باب مثال متذكر مىگرديم اولين دفعه كه آندره وزال

( Andre Vesale )

كه به سال 1543 ميلادى كتاب تشريح خود را انتشار داد ، تشريح جالينوس در در دنيا