كاشف الأسرار ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٠.١٨١
مبحث سوّم در قبايح عثمان است
پس سنّيان كه خلافت ابا بكر را به اجماع ثابت مىكنند بايد قائل شوند به وجوب قتل عثمان از جهت كفر او يا گناه عظيمى كه موجب قتل باشد . و خليفه واجب الازاله نيكو خليفه‌اى است . يا اقرار دهند به بطلان اجماع خلافت ابو بكر ، زيرا كه اكثر اهل آن اجماع با اين اجماع بودند با آنكه اهل آن اجماع معدود قليلى از اهل مدينه ، و اهل اين اجماع به قولى ده هزار و به قولى پانزده هزار و به قولى بيست و پنج هزار ، هم از اهل مدينه و هم از اطراف و جوانب بلكه تمام اهل اسلام ، زيرا كه همه دو فرقه بودند يا شريك در قتل بودند و يا اعانت و يارى او ننمودند . حتى عايشه و معاويه ، چنانچه در تاريخ اعثم و ساير كتب ايشان مسطور است ، با آنكه همين دو به سبب عداوتى كه با حضرت امير ( ع ) داشتند خون عثمان را بهانه كردند كه كردند آنچه كردند . وقتى كه اهل اسلام عازم قتل عثمان شدند عايشه ارادهء حجّ نمود ، و مروان هر چند التماس كرد كه حجّ را تأخير بينداز و مردم را از اين كار بازدار ، قبول نكرد و گفت دوست مىدارم كه عثمان در جوالى باشد و او را به دريا افكنند تا هلاك شود ، و او را نعثل مىگفت ، يعنى احمق ريش دراز يا پير كفتار يا مرد يهودى كه نعثل نام داشت . و ساير اهل تاريخ و اهل لغت روايت كرده‌اند كه عايشه مكرّر مىگفت اقتلوا نعثلا قتل اللّه نعثلا بكشيد نعثل ، را خدا بكشد او را . ابن ابى الحديد از استاد خود ابو يعقوب معتزلى نقل مىكند كه حريص‌ترين مردم بر قتل عثمان عايشه بود كه مردم را ترغيب و تحريص مىنمود و چون از براى عثمان از معاويه مدد طلبيدند گفت تا او اطاعت خدا مىكرد خدا هم رعايت او مىنمود و بعد از آنكه او تغيير داد و حرمت دين خدا را نگاه نداشت خدا هم او را واگذاشت و كسى را كه حقّ تعالى رعايت نكند من اعانت نمىكنم . چه خوب گفت ( ويل لمن كفّره نمرود ) . 194
و علاوه مثل ابو ذر و عمّار و ساير صحابهء كبار كه در آن اجماع مخالفت نمودند در اين اجماع همراهى كردند و مثل امير مؤمنان ( ع ) به قول بسيارى از سنّيان فتوى به قتل او داد و به قول ديگران كراهت از آن نداشت و از روى رضا مىفرمود قتله اللّه و انا معه خدا او را كشت و من با خدا بودم . چنانچه ابن ابى الحديد روايت كرده كه بعد از كشتن عثمان حضرت فرمود خوشم نيامد و بدم نيامد . و ايضا پرسيدند راضى به قتل او بودى ؟
فرمود نه . پرسيدند آزرده شدى ؟ باز فرمود نه . و ابن ابى الحديد بعد از نقل بسيارى از اين اخبار مىگويد : از اينها ظاهر مىشود كه آن حضرت نه امر به قتل او كرد و نه نهى از آن نمود ، پس خونش را مباح مىدانست و مباح بودن خون او در نزد آن حضرت دليل است بر