قانون ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٧٧
فصل بيستم - رگ زدن ( فصد ) « 263 »
نبايد كسى را با شكم سير نيشتر بزنى ، زيرا مادهء ناپخته بجاى اينكه بيرون ريزد به سوى رگ‌ها جريان مىيابد . اگر معده يا روده‌ها بوسيله دردى پر شده باشد يا نزديك به پر شدن باشد ، رگ بزن و سعى كن دردى معده را بوسيله اسهال و دردى روده‌هاى پائين را بهر طريقى كه ممكن باشد و در صورت لزوم بوسيلهء اماله كردن دفع كنى .
كسى را كه بيمارى تخمه ( پرخورى ) دارد تا موقعى كه غذايش هضم نشده است رگ نزن . اين كار را موقعى انجام ده كه غذا هضم شده باشد .
در حالتى كه دهانهء معده بسيار حساس و در حالتى كه بسيار كند حس و ناتوان است اگر حدس مىزنى صفرائى در معده بوجود مىآيد - بويژه در ناشتا - بىپروا رگ مزن .
علائم دال بر سه حالت نامبرده بقرار زير است :
1 - اگر بيمار از بلعيدن غذاهاى شور و تندمزه آزار مىبيند ، دهانهء معده‌اش حساس است .
2 - اگر بيمار اشتهاى كم دارد و در دهانهء معده احساس درد مىكند دهانه معده‌اش ناتوان است .
3 - اگر بيمار بسيار دل بهم‌خوردگى دارد و همواره مراره استفراغ مىكند و دهانش تلخ است معلوم مىشود معده‌اش صفرا را مىپذيرد و در آن صفراى بسيار زياد بوجود مىآيد .
در حالات فوق الذكر چنانچه خودسرانه و بدون معاينه قبلى رگ بزنى ، دهانهء معده بچنان حالتى درمىآيد كه براى بيمار خطر بسيار بزرگى ببار مىآورد و بعيد نيست كه برخى از بيماران بميرند . پس اشخاصى كه دهانهء معده‌شان حساس است و آنان كه دهانهء معده‌شان ناتوان است بايد قبل از رگ زدن چند لقمه نان پاك و بىآلايش را در رب ترش‌مزه و خوشبوى خيس كنند و فرودهند . اگر ناتوانى دهانهء معده بر اثر سرد مزاجى است بايد بيماران نان را در شكراب آميخته با ادويه يا عرق نعناع كه گيرنده و قبض‌آور است يا مايع ديگرى كه ماسك ( گيرنده ) است فروكنند و بخورند و آنگاه رگ‌زنى بايد انجام شود .
كسى كه در معده‌اش مراره دارد بايد آب گرم آميخته با اسكنجبين بسيار بنوشد ، بعد چند لقمه‌اى بخورد و كمى استراحت كند و آنگاه آمادهء رگ زدن گردد . چنين بيمارى اگر قوى و نيرومند باشد بهتر آنست كه براى جبران خون پسنديده‌اى كه از دست داده است كباب بخورد . هرچند كباب براى معده سنگين است ، ليكن بعد از هضم ، مادهء غذادهندهء بسيار خوبى است ، ليكن بايد بسيار كم خورده شود زيرا معده بر اثر خونريزى ناتوان شده است .
رگ زدن گاهى جهت جلوگيرى از خونريزى بينى ، خونريزى زهدان ، مقعد و سينه