قانون ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٩
جوش‌ها
ورم آبكى مانند آماس از بيمارى استسقاء و جمع شدن آب در احشاء است . ورمى كه در آهيانه بروز مىكند و نظائر آن از نوع ورم آبكى هستند .
ورمهاى بادى نيز دو نوعند : يكى ورم التهابى و آن ديگرى ورم بادكردگى است .
فرق ورم التهابى و بادكردگى در اين است كه بادكردگى در هيئت و شكل تاثير دارد و التهابى در آميزش تاثير مىگذارد . در ورم التهابى باد با گوهر اندام مىآميزد و در بادكردگى ( نفخه ) باد گرد مىآيد و تمدد مىيابد و با اندام نمىآميزد . ورم التهابى در برابر لمس ، نرمش نشان مىدهد ليكن بادكردگى در برابر لمس كم‌وبيش سختى دارد .
جوش‌ها
جوش‌ها
جوش‌ها از حيث نوع و تقسيمات همرديف ورم‌ها هستند و اقسام آنها بقرار زير است :
1 - جوش خونى ، مانند آبله .
2 - جوش صفرائى خالص ، مانند برآمدگىهاى ريز صفرائى « 15 » و گاورسى . « 16 »
3 - جوش‌هاى مختلط مانند حصبه « 17 » - مورچه « 18 » - ميخچه « 19 » - جرب - زگيل و از اين قبيل . . .
4 - جوش‌هاى آبكى مانند تاول‌ها ( نفاطات ) .
5 - جوش‌هاى بادى مانند بادكردگىها . « 20 »
در كتاب چهارم درباره ورم‌ها و جوش‌ها شرح مفصل‌ترى خواهى يافت ، چه شرح اين موضوع متناسب هدف‌هاى آن كتاب است .
( 15 ) - عرق‌سوز ، ليخن گرمسيرى ( Miliaria ) ( 16 ) - كهير ، بثورات آلرژيك پوست ( Papular Utricaria ) ( 17 ) - در طب قديم بجاى كلمهء سرخك ، كلمه « حصبه » به كار مىبردند . بيمارى متداول حصبه را « تب مطبقه » مىگفتند . ( 18 ) - در نسخهء انگليسى ؛ « Condyloma » آمده است بمعنى تومرهاى زگيل مانند نوكدار خشك كه در زير پوست حشفه ( در مرد ) و يا در اطراف مهبل و دهليز فرج ( در زن ) يا در اطراف مقعد ( در هر دو جنس ) مىرويند . ( 19 ) - در نسخهء انگليسى ، « Herpes » بمعنى « تب‌خال » آمده است . ( 20 ) - در نسخهء انگليسى : Bulae of emphysema » بمعنى « تاول‌هاى بزرگ بادى » آمده است .