قانون ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٧

فصل دوم - تشريح استخوان آهيانه « 80 »

و بر مغز سنگينى نكند و مغز را آزاد گذارد .

شكل طبيعى آهيانه گرد است و در آن نيز دو حكمت و دو بهره مستتر است :

نخست اينكه حجم معينى از شكل مدور براى ماده محتواى خود در مقايسه با شكل زاويه‌دار و چند ضلعى چنين حجمى فراخ‌تر است . و منفعت مربوط به داخل سر است .

دوم اينكه وقتى جسمى مستدير است در برابر ضربات خارجى كمتر از اشكال زاويه‌دار و چندضلعى آسيب مىبيند . آهيانه با شكل مستدير خود تمايل به كشيدگى دارد ، زيرا پىهاى مغزى به شكل طولى قرار گرفته‌اند و براى اين است كه از فشار در امان باشند .

آهيانه داراى دو برجستگى است يكى در جلو و ديگرى در عقب كه بتوانند پىهائى را كه از طرف راست و چپ پائين مىروند نگهدارى كنند .

اين استخوان مدور داراى سه درز واقعى و دو درز غير واقعى است . سه درز واقعى عبارتند از :

الف - درز كمانى يا قوسى كه در آن با پيشانى مشترك است و آن را درز تاجى مىنامند و به شكل هلالى ( ؟ ؟ ؟ ) است .

ب - درز مستقيم كه سر را به دو بخش تقسيم مىكند و آن را درز سهمى مىگويند و گاهى كه به درز تاجى مىپيوندد ، بنام سفودى ( سيخى ) مىخوانند و در اين صورت شكل آن به صورت قوسى است كه بوسيلهء يك خط مستقيم به دو بخش تقسيم مىگردد و به شكل ؟ ؟ ؟

درمىآيد .

ج - درز سوم درزى است كه قسمت عقبى سر و پايه‌اش در آن مشترك هستند « 82 » .

اين درز به شكل زاويه‌اى است كه قاعدهء آن به كنارهء درز سهمى پيوسته است و شكل لاندا ( ؟ ؟ ؟ يونانى ) را دارد و به آن درز لامى مىگويند . مجموعه اين درز و اشكال فوق الذكر به شكل ؟ ؟ ؟ درمىآيد .

د - دو درز غير واقعى در طول سر از دو طرف بموازات درز سهمى كشيده مىشوند و بطور كامل در استخوان فرونرفته‌اند و به اين جهت آن دو را درز قشرى مىنامند . وقتى اين دو درز غير واقعى با سه درز واقعى بهم مىرسند به شكل ؟ ؟ ؟ درمىآيند .

شكل سر در سه حالت غير طبيعى است :

نخست ، حالتى كه سر در بخش جلو برجستگى نداشته باشد ، در اين صورت از درز تاجى بىبهره مىشود .

دوم ، حالتى كه در قسمت عقبى آن برجستگى نباشد ، در اين حالت درز لامى را از دست

( 82 ) - نسخه انگليسى : درز سوم بين قسمت طاقى و فوقانى جمجمه و قاعده آن قرار گرفته است .