قانون ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٤

اندام‌هاى داراى مزاج مرطوب ، به ترتيب اولويت

اندام‌هاى داراى مزاج مرطوب ، به ترتيب اولويت

اندام‌هاى داراى مزاج مرطوب ، به ترتيب اولويت

1 - بلغم

2 - خون

3 - چربى

4 - پيه

5 - مغز

6 - نخاع

7 - گوشت پستان و بيضه‌ها

8 - شش

9 - جگر

10 - طحال

11 - كليه

12 - ماهيچه‌ها

13 - پوست

اين رده‌بندى از جالينوس است ، ولى بايد بدانى كه شش‌ها بطور غريزى و سرشتى بسيار مرطوب نيستند ، زيرا هر اندامى در مزاج غريزى همانند اندام غذا دهندهء خويش گردد و شبيه آن نوع مزاج عارضى است كه سهمش در آن بيشتر است ، و شش از گرم‌ترين خونى كه با صفراى بيشتر آميخته است تغذيه مىكند . اين نكته را نيز جالينوس بما آموخته است .

در اين اعضاء رطوبت زيادى مجتمع مىشود كه ناشى از بالا رفتن بخارات بدن است و همچنين از سرازير شدن رطوبت بوسيله نزله‌ها ( سرماخوردگى كه تب و سرفه مىآورد ) به سوى آن اعضاست . پس بايد چنين نتيجه گرفت كه رطوبت غريزى جگر از رطوبت غريزى شش بيشتر و در نم‌پذيرى ( تر شدن ) به آن نزديكتر است ، هرچند پايدارى در تر بودن شايد او را در گوهرش نيز مرطوب‌تر كند . و همچنين بايد به نحوى به كيفيت بلغم و خون پى ببرى ، چندانكه رطوبت بلغم از نم‌پذيرى آن است و رطوبت خون از نفوذ رطوبت در گوهر آن مىباشد .

نمناكى بلغم آبكى خودبخود بيشتر از رطوبت خون است ، خون نيز در مسير نضج خود بخش اعظم رطوبت را از دست مىدهد و آن به بلغم مىرسد كه آبكى است و آن رطوبت خونى است كه تغيير شكل داده است . از آنجا پى مىبرى كه بلغم طبيعى در واقع خون است كه تا اندازه‌اى تغيير يافته است .