سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٠٥
[ راهگرد ]
[ شاهسواران ]
[ شاهسواران ]
يك فرسنگ و نيم گذشته ، دهى است مشهور به « شاهسواران » « 1 » .
[ خيرآباد ]
[ خيرآباد ]
نيم فرسنگ از آن گذشته ، ده « خيرآباد » « 2 » است ، مال « ناصر الدوله » .
[ ابراهيم‌آباد ]
[ ابراهيم‌آباد ]
« ميرزا على اكبر خان » از « شاهسواران » به « ابراهيم‌آباد » نوشته بود اسب حاضر كرده بودند . نيم فرسنگ است . « ابراهيم‌آباد » « 3 » 150 خانوار است . 18 سرباز مىدهند .
در خانهء كدخداى « ابراهيم‌آباد » ، كه « حاجى رجب على » نام داشت ، منزل نموده ، 100 كارخانه « قالى « 4 » بافى » در آن ده بود . يك كارخانه در خانهء همان كدخدا بود . تماشا رفتم . 2 « قالى » « 5 » مىبافتند ، يكى خيلى بزرگ ، كه چند نفر كار مىكردند ، و يكى كوچك ، كه يك نفر مىبافت . مىگفتند بعد از تمام شدن 150 تومان ارزش دارد .
از قرارى كه مذكور شد ، سال قبل ، « قالى » « 6 » رسمى را در آن‌جا فرنگى ، ذرعى 3 تومان دادوستد مىشد . حال ، تنزل نموده ، ذرعى 16 « هزار » شده [ است ] .
يك دختر زرنگ با سررشته را شخص « فرنگى » فريفته كرده ، به « فرنگستان » جهت آموختن « غالى « 7 » بافى » برده [ است ] .
[ راهگرد ]
[ راهگرد ]
5 و نيم [ ساعت ] به غروب مانده ، حركت نموده ، ديگر نزديك جاده هيچ‌جا « آبادى » نبود ، الى « راهگرد « 8 » » ، همه‌جا ماهور كوچك و صحراى وسيع پرگياه ، كه زيادى گياه ، شبيه [ به ] قرق جاجرود [ و ] مكان اسب تازى بود . مىگفتند آهوى زياد دارد ، ليكن ديده نشد .
( 1 ) . در حال حاضر به شهرك شاهسواران ( shahsavaran ) تغيير نام يافته و 32 كيلومتر با اراك فاصله داشته و سر راه اراك به قم قرار دارد . ( 2 ) . خيرآباد ( xeyr - abad ) از شهرك‌هاى جاده اراك به قم بوده و در 30 كيلومترى اراك قرار دارد . ( 3 ) . ابراهيم‌آباد ( ebrahim - abad ) شهركى است در 3 كيلومترى شاهسواران ، از توابع شهرستان اراك . ( 4 ) . در اصل : غالى ( 5 ) . در اصل : غالى ( 6 ) . در اصل : غالى ( 7 ) . در اصل : غالى ( 8 ) . روستاى راهگرد ( Rahgerd ) يا راه‌جرد ( Rahjerd ) از توابع بخش مركزى شهرستان آشتيان ، كه در دامنه شمالى كوه سخت حصار و كنار راه آشتيان به قم واقع شده و ايستگاهى به نام راهگرد در نزديكى آن نيز ايجاد كرده‌اند .