سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٤

كلنل ژوزف دارسى ( اشتباه بزرگ تاريخى )

محمد مشيرى مىنويسد :

« اين شخص كه در قشون انگليس رتبهء ليوتنانى ( ستوانى ) توپخانه را داشت ، در سال 1226 ه . ق . موقعى كه سفير تازه انگليس سرگوراوزلى به ايران آمد و براى خدمت در ارتش چند نفر صاحب‌منصب و سرجوخه انگليسى آورد ، او را نيز از آن جمله بود .

اين ستوان كه در آن موقع دارسى

D'arcy

نام داشت ، با رتبهء سرگردى در صنف توپخانه ايران استخدام شد و بعدها به درجه سرهنگى رسيد و به لقب خانى ملقب شد و در ايران به نام قولونل خان ( كلنل خان ) معروف شد .

اين شخص همان كسى است كه در زمان عباس ميرزا يك عده از محصلين ايران را همراه خود به لندن برد و آنها را گرفتار نموده . . . در زمان محمد شاه قاجار اين شخص مجددا به ايران آمد و به نام دارسى تود

( D'ArcyTodd )

معروف گرديد و در محاصرهء هرات نيز صدمات زيادى به منافع ايران وارد آورد . » « 1 »

ديگران هم ، با اختلاف همين مطالب را گفته‌اند . « 2 »

نام اين شخصيت ژوزف دارسى « 3 » است .

غلامحسين ميرزا صالح هم با تكرار اشتباه مىنويسد :

« عباس ميرزا به منظور قدردانى از خدمات سروان جوزف دارسى افسر توپخانه كه در سال 1810 م . به همراه سرگوراوزلى فرستاده ويژه و وزير مختار انگليس به ايران آمد ، او را به درجه سرهنگى يا كلنلى

( Colonel )

ارتقاء داد و « خان » ناميد . از اين روى اطرافيان ايرانى دارسى در دار السلطنه تبريز وى را قولونل خان ( كلنل خان ) و گاه كرنل دارسى مىناميدند و همچنين به دليل وابستگى دارسى به مأموران سياسى و كنسولى دولت انگليس در تبريز قنسول خان خطابش مىكردند .

دارسى در سال 1815 م . به‌عنوان سرپرست محصلين اعزامى به كشورش بازگشت . وى به هنگام لشكركشى محمد شاه به هرات ( 1837 م . ) پس از انجام چند مأموريت ويژه بين هندوستان ، افغانستان و ايران به دستور جان مك‌نيل وزير مختار

( 1 ) . شرح مأموريت آجودانباشى ، 177 - 178 . ( 2 ) . انگليسىها در ميان ايرانيان ، 116 - 117 ؛ نخستين استعمارگران در تاريخ معاصر ايران ، 402 . ( 3 ) . Joseph D'Arcy . .