سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٦
در بيان وضع مسجد الحرام
طايفه با امام خود در آن مكان نماز مىگذارند .
جاى نماز امام شافعى ، در سمت شمال ، به فاصلهء كمى از « بيت » ، در دار النّدوه است .
دار الندوه ، جائى است كه « قصى بن كلاب » به جهت شورا درست كرده بود .
و ديگر ، ساعت‌خانه‌اى است كه به جهت تعيّن اوقات « صلوة » بنا كرده‌اند . و ديگر چاه زمزم است ، كه روى او مستور به يك طاق مرتفعى است . عمق اين چاه از كف زمين ، يعنى از دهنهء چاه تا سطح آب ، 11 ذرع مىشود . قطرش تقريبا 2 ذرع و نيم است .
دورتادور اين مسجد از 4 طرف 38 در دارد :
اولى از آنها باب السّلام ، كه افضل همهء ابواب است . دكاكين كتاب‌فروشى و عطرفروشى در اطراف اين در واقع است ؛ و مستحب است به جهت طواف از اين در داخل شدن .
دويّمى و سيّم ، باب النّبى - صلّى اللّه عليه و آله .
چهارم و پنجم و ششم ، باب العلى .
هفتم و هشتم و نهم ، باب العباس .
دهم و يازدهم ، باب السلام .
ايضا دوازدهم ، باب دريبه ، المعروف به باب الحنطين .
سيزدهم ، باب مدرسه سليمانيه .
چهاردهم ، باب مدرسه قاضى .
پانزدهم و شانزدهم و هفدهم ، باب الزياره .
هجدهم ، باب قبطى .
نوزدهم ، باب باسطيه .
بيستم ، باب عتيق .
بيست و يكم ، باب عمره .
بيست و دويّم ، باب داوديه .
بيست و سيّم ، باب ابراهيم .
بيست و چهارم ، باب وداع .
بيست و ششم و بيست و هفتم و بيست و هشتم ، باب اجياد .