سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٥٢

تعريف عمومى قطعهء عربستان

زمين ، معروف و مشهور است . نژاد اين اسبان را به اسبان مخصوصى « حضرت سليمان » نسبت مىدهند .

حسب و نسب اين « اعراب » را به جناب « خليل الرّحمن » نسبت مىدهند . از صفات محمودهء ايشان ، هنوز اين اوصاف باقى است : عهد و پيمان نشكستن و به مهمان اكرام كردن و تعصّب كشيدن .

در ازمنهء سالفه قبل از بعثت حضرت نبوى - صلى اللّه عليه و آله - در علوم « شعر » و « طب » و « رياضى » و « نجوم » و « حكمت » و در ساير فنون حدسيّات و كهانت ، كمال مهارت را داشتند . ارقام هندسى از اختراعات آنهاست ، و به همين فنون و علوم ، بعد از حضرت ختمى مآب به « اروپا » « 1 » و به « آسيا » مستولى شدند ؛ حتى تا « اسپانيول » « 2 » رأيت لشكر « اسلام » را كشيدند « 3 » و 300 سال در مملكت مزبور حكمرانى كردند . الحال هم از سلسلهء « اعراب » در آنجا باقى است .

ملبوس « صيفى » « 4 » و « شتوى » « 5 » آنها يكى است .

قوت غالب « اعراب » ، شير شتر و گوشت شتر گوسفند و خرما است .

مذهبشان « اسلام » و لغتشان « مطلق عربى » [ ست ] مگر بعضى از طوايف [ كه ] تحريف « الفاظ » و « حروفات » كرده‌اند . خط قديمى « كوفى » و خط امروزى آنها « نسخ » است .

خلاصه ، به حسب مكانيت ، افضل و اشرف بقاع روى زمين است ، زيرا كه ظهور اسلام و « مدفن خير الانام و بعضى از ائمه گرام » ، « جبل سينا » ، « عيون موسى » ، « مدين شعيب » ، « تيه بنى اسرائيل » ، « بئر معطله » ، « قصر مشيّده » ، « چش شداد » ، « بيوت فارهين » ، [ و ] « مرقد گروهى از انبياء و اوصيا » ، چنان‌كه در كتب متقدّمين مبسوط است ، در اين ارض مقدس واقع است .

ولايت « حجاز » در جنوب غربى اين اقليم ، محدود است از جانب شمال به « سوريا » ، جنوبا به « يمن » ، شرقا به « نجد » [ و ] غربا به « بحر احمر » .

عدهء نفوسش 000 ، 800 نفر [ است ] .

مركز حكومتش در ساحل « بحر احمر » شهر « جدّه » است . تمامى جمعيتش 000 ، 12 نفر است .

( 1 ) . در اصل : اروپ ( 2 ) . اسپانيا ( Spain ) ( 3 ) . در آن زمان به اسپانياى اسلامى « اندلس » مىگفتند و كشورى سنّى مذهب بود . ( 4 ) . تابستانى . ( 5 ) . زمستانى .