سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٧

در ذكر رود نيل

« حضرت موسى » - ع - مىفرمايد : « فاذا خفت عليه فالقيه فى اليمّ » .

رود نيل ، بر خلاف جميع نهرها ، از سمت جنوب به طرف شمال جارى است . از عجايب اين رود ، يكى آن است كه ابتداى زيادتى آب در ماه « حزيران » « 1 » و ابتداى نقصان آن در فصل زمستان است .

مهندسين « ارتفاع » و « انحطاط » رود نيل را با سطح « درياى سفيد » معيّن كرده‌اند ؛ اين است كه منتهاى طغيان نيل در فصل بهار 8 متر مىشود و همين قدرها را در وقت نقصان تفاوت مىكند .

و مكرر به تجربه رسيده كه اگر يك ذرع از ميزان مذكور بالاتر رود ، دليل است بر كثرت نعمت و فراوانى و ارزانى در همان سال ؛ و اگر 2 ذرع زياد شد ، به مزارع ضرر زياد مىرساند و « ناخوشى و با » پيدا مىشود ؛ اگر يك ذرع از ميزان مذكور ناقص آيد ، دليل است بر « خشك‌سالى » و « قلّت حبوبات » .

خلاصه ، 000 ، 000 ، 150 متر مكعب زمين را آب نيل مشروب مىسازد .

از قرارى كه مذكور است 400 پل آهنى و سنگى به جهت مرور در رود نيل و شعبات آن درست كرده‌اند .

يكى از موجبات آبادى مملكت « مصر ، سكة « 2 » الحديد است ، يعنى راه‌آهن . اكنون در خاك « مصر » 1450 كيلومتر خط راه‌آهن در 16 نقطه كار مىكند . مسافت اين راه از « اسكندريه » تا « مصر » 209 كيلومتر و از « قليوب » الى « سويس » 232 كيلومتر است .

از قرار تشخيص « كمپانيه » ، مداخل راه‌آهن در سنهء 1878 ميلادى 917 ، 152 ، 92 قروش صاغ و خرج 037 ، 263 ، 51 قروش صاغ بوده [ است ] .

در ضمن اين تفصيل مىنويسد كه نفع حاليهء اين خط راه‌آهن « مصر » ، پردخل‌تر از رشت [ ه ] هاى « شمن‌دفر » ساير دول است ؛ به دليل اين‌كه مصارف اين راه در 100 « فرانك » ، 45 « فرانك » است ، ولى در ساير دول ، در 100 « فرانك » از 59 الى 66 « فرانك » است .

خط تلگرافى به اكثر شهرها از « مصر » و [ به ] خصوص در خود شهر ، از « عمارت » سلطانى ، به همه « عمارات » و « باغات سلطنتى » كشيده شده ؛ كه كليّه خط تلگرافى

( 1 ) . حزيران ( Haziran ) ، ماه نهم سال رومى و ماه اول تابستان . معادل « تير » يا « سرطان » . در غياث اللغات آن را با « خرداد » يكى مىداند و آغاز آن 13 ژوئن است . ( 2 ) . در اصل : سكته