طب اكبرى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٣٢

فصل [ دوّم ] : در استرخاء اللهات

[ 612 ]

فصل [ دوّم ] : در استرخاء اللهات

فصل [ دوّم ] : در استرخاء اللهات

« 1 » وى ، آن است كه ملاذه دراز شود و فرود افتد به اسفل به غير ورم . و بيمار ، دريابد كه چيزى در حلق است و چون دهن بگشايد و زبان برون آرد ، درازى وى به [ نزد ] ديگران ظاهر نمايد . و باشد كه استرخاء مفرط شود [ و ] ما دام كه آن را به انگشت برندارند ، لقمه فرونتوان برد . و استرخاى وى را « سقوط اللهات » نيز گويند .

اين مرض را دو سبب است :

يكى : سوء مزاج گرم و دموى و علامتش سرخى و گرمى زبان و كام و ملاذه است .

علاج : فصد قيفال كنند و هرچه در ورم اللهات دموى گفته‌اند به كار برند . و اگر طبع قبض بود ، به چيزهاى مناسبه [ طبع را ] بگشايند .

دوم : سوء مزاج سرد بلغمى . و علامتش بسيارى لعاب دهن است و حرارت و سرخى نابودن .

علاج : بهر تقطيع و تحليل ، به ماء العسل و طبيخ زوفا غرغره كنند . و براى نشف و تجفيف رطوبت ، شبت و آس باريك ساخته و در آب شحم انارين آميخته ، تمضمض و تغرغر نمايند . و شبّ و شاخ گوزن سوخته و نوشادر باريك سائيده به انبوبه بردمند يا به كفچهء ميل خردى نهاده برنهند و لهات را بردارند . و از آنكه ملاذه را حركتى خاصه كه آن را حركت ارادى گويند نيست ، و بيخ او بدان گوشت پيوسته كه حوالى وى است و آن [ را ] به تازى نغنغه گويند و ايضا ، به غشاء مجلل قحف و به پوست سر ارتباطى دارد ، و « 2 » بايد كه چيزهاى قابض جاذب بر تارك سر نهند تا پوست سر را فراهم آرد و بركشد و به تبع وى ، ملاذه نيز كشيده شود و مرتفع گردد .

صفت آن : بگيرند مغاث و اقاقيا و گل دودخورده كه آن را به تازى طين مدخّنه

( 1 ) . قاموس القانون : Elongation of the uvula . ( 2 ) . اين « و » اگر نباشد بهتر است . م .