طب اكبرى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٠.٤٣

فهرست تفصيلى

[ 582 ] فايده : سوء مزاج رطب ساده ، درد ندارد اما يابس ساده گاهى درد دارد .

[ 583 ] پنجم : از غلبهء بلغم .

[ 584 ] اشاره به طريق داغ نهادن و تفتيت ( پوسانيدن ) دندان‌ها در درد بلغمى دندان .

[ 585 ] ششم : از مشاركت معده .

[ 586 ] هفتم : از شكستگى دندان .

[ 587 ] هشتم : از انحلال باد غليظ از سر .

[ 588 ] نهم : از كرم‌خوردگى دندان .

[ 589 ] فايده : دستورات ده‌گانهء حفظ صحت دندان‌ها . و ذكر ادويهء حافظ صحت دندان‌ها .

[ 590 ] فصل دوم : در ضرس ؛ يعنى كندى دندان‌ها ؛ كه يا از خائيدن قوابض و عفص‌ها و ترشىها است و يا از بخارات ترش فم معده .

[ 591 ] نوعى از ضرس كه به سبب تناول چيزهاى گرم يا سرد عارض شود .

[ 592 ] فصل سوم : در ذهاب ماء الاسنان ؛ كه دندان از گزيدن اشياء عاجز مىشود و از آب گرم يا سرد اذيت مىيابد ؛ كه يا از سردى مكثف و يا از حرارت شديد عارض مىشود .

[ 593 ] فصل چهارم : در تأكّل و تفتت و تثقب اسنان ؛ يعنى خوردگى ، پوسيدگى و سوراخ شدن دندان‌ها ؛ كه يا از نفوذ رطوبت رديه در جرم دندان عارض مىشود و يا از استيلاى يبوست شديد بر آنها و فناى رطوبت اصلى آن .

[ 594 ] فصل پنجم : در حفره ؛ يعنى جرم گرفتن دندان‌ها ؛ كه از بخارات غليظ غير لزج كم‌حرارت معده است .

[ 595 ] فصل ششم : در تغير رنگ دندان ؛ كه از نفوذ مادهء رديه در جرم دندان حادث مىشود .

[ 596 ] فايده : دلالت رنگ‌هاى دندان بر نوع ماده . و وخامت علاج در بلغمى غليظ .

[ 597 ] فصل هفتم : در تحريك و جنبانيدن دندان‌ها و افتادن آنها ؛ كه در كودكان و پيران غير قابل علاج است . و در جوانان ، يا به سبب نقصان غذاى لثه است ، يا به سبب رطوبت رقيقهء مرخيهء عصب ممسكهء دندان است ، يا به سبب آماس گرم لثه ، يا به سبب استرخاى لثه در اثر ضعف يا كم‌خونى ، يا به سبب مادهء تيز اكّال كه بر لثه ريزد و آن را بخورد و يا به سبب ضربه است .

[ 598 ] فايده : درافكندن دندان ، ابتدا بايد ادويهء سست‌كنندهء بيخ آن ، به كار برند و بعد با جرّاحى آن را درآورند .

[ 599 ] فصل هشتم : در تدابير دندان كودكان تا زود برآيد .

[ 600 ] فصل نهم : در تزيّد السن ؛ كه يا از ازدياد حجم دندان است يا به سبب خلط گرم يا رطوبت بلغمى و يا از ازدياد طول دندان در اثر خلقت يا آماس بيخ دندان .

[ 601 ] فصل دهم : در حكة الاسنان ؛ يعنى خارش دندان‌ها ؛ كه يا از شرب آب‌هاى بد است و يا از اغذيهء تيز .