طب اكبرى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٠.٤١

فهرست تفصيلى

نحوى كه همواره طعمى خاص در دهان دارد يا طعمى بر خلاف آنچه مىچشند حس مىكنند .

[ 533 ] فصل سوم : در ثقل اللسان ؛ كه تغيير افتادن در كلام و اداى حرف است ؛ كه هشت سبب دارد .

[ 534 ] اول : سوء مزاج حار مفرط زبان .

[ 535 ] دوم : فالج زبان .

[ 536 ] سوم : استرخاى زبان به شركت دماغ .

[ 537 ] چهارم : تشنّج امتلايى حادث در زبان از رطوبات غليظه .

[ 538 ] پنجم : حادث در عقب سرسام يا برسام منتهى به سرسام .

[ 539 ] ششم : قصر و كوتاهى رباط زير زبان .

[ 540 ] هفتم : حادث از ورم صلب .

[ 541 ] هشتم : گستگى عصب محركهء زبان .

[ 542 ] فصل چهارم : در عظم اللسان ؛ يعنى بزرگى زبان .

[ 543 ] فصل پنجم : در استرخاء اللسان .

[ 544 ] فصل ششم : در ضفدع ؛ كه افزونى صلب زير زبان است .

[ 545 ] فصل هفتم : در شقاق السان ؛ كه يا از خشكى مفرط مغز است و يا از بخارات اخلاط سوختهء معده .

[ 546 ] فايده : زبد الخيار كه مفيدترين چيز براى شقاق است چه چيز است ؟

[ 547 ] فصل هشتم : در جفاف اللسان ؛ كه يا از حرارت و يبوست است و يا از اجتماع خلط غليظ لزج بر زبان و خشك شدن آن توسط حرارت .

[ 548 ] فصل نهم : در حرقة اللسان ؛ كه معمولا از حرارت فم معده و بعضا از حرارت مغز يا تناول اشياى تيز يا شور يا تلخ يا انصباب خلط حار بر زبان است .

[ 549 ] فصل دهم : در حكة اللسان ؛ يعنى خارش زبان ؛ كه از خلط حارهء محرقهء لذّاعه است .

[ 550 ] فصل يازدهم : در تقشر ؛ كه پوسته‌پوسته شدن زبان ، حنك ، و اطراف دهان و لثه‌ها است .

[ 551 ] فصل دوازدهم : در بثور الفم ؛ كه از خون حادّ صفراوى است .

[ 552 ] فصل سيزدهم : در قلاع ؛ كه زخم وسيع دهان و زبان است ؛ كه ماده‌اش يا از خون است و يا از رطوبت مالحهء بلغمى و يا سوداى محترق حاد .

[ 553 ] فصل چهاردهم : در آكلة الفم ؛ كه زخم عميق و بدبو و سريع الانتشار در دهان است و سبب آن از خلط عفن حريف لذّاع است .

[ 554 ] فصل پانزدهم : در كثرت لعاب و سيلان وى از دهن ؛ كه از حرارت و رطوبت - خصوصا در معده - يا برودت و رطوبت بلغمى زياد معده است .

[ 555 ] فصل شانزدهم : در بخر الفم ؛ يعنى بدبوئى دهان كه شش علّت دارد .

[ 556 ] اول : فساد رطوبات معده .

[ 557 ] دوم : بخار بلاغم عفن معده .