طب اكبرى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٢

فصل سوّم : در ماشرا « 1 »

هريك از فلغمونى و جمره و سقاقلوس در باب اورام به مقاله مستقله گفته آيد .

[ 73 ] [ نكته ] : سرسام حقيقى آن است كه در وى ورم در دماغ يا اغشيه عارض شود . و غير حقيقى ، آن است كه در وى ورم نباشد در دماغ ؛ ليكن اعراض همچون ورم پديد آيد چنانچه در برسام و حميات و جز آن مىشود و لهذا برسام را در امراض جنب ضبط نموديم .

[ 74 ]

فصل سوّم : در ماشرا « 1 »

لفظ سريانى است . و فى الحقيقه ، قسمى است از فلغمونى كه هرگاه در اجزاء خارجيهء سر و در جبهه و انف و حوالى عيون حادث گردد ، بدين نام خوانند . و باشد كه ورم بزرگ شود و در اعضاء داخليهء سر چون دماغ و حجب داخليهء قحف متعدى گردد . و باشد كه فرود آيد تا سينه و بازو و مشتمل شود . و به‌حسب عموم ورم در اعضاء داخليه سر ، اعراض [ آن ] نيز اشتداد مىپذيرد و از غايت تمدد كار بدانجا مىرسد كه سر بشكافد .

علاجش : چون علاج سرسام دموى است . و بهر جذب خون از باطن به سوى ظاهر ، نگريستن بر اشياى سرخ مفيد . و باقى علامات و علاج مع فوايد ديگر در باب اورام گفته شود . و مادهء ماشرا ، خون حادّ است كه با صفرا مختلط باشد لهذا گفته‌اند كه قريب است به حمرهء غير خالص .

( 1 ) . قاموس القانون : . Facial erysipelac