ضياء القلوب ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٦٣
[ ردّ صاحب كشاف ]
فَاسْتَأْذَنُوكَ لِلْخُرُوجِ فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَداً وَ لَنْ تُقاتِلُوا مَعِيَ عَدُوًّا « 1 » و آخر اين نيست كه « إِلى طائِفَةٍ مِنْهُمْ » گفته به واسطهء آنكه بعضى از ايشان كسى بود كه از نفاق توبه كرده و پشيمان شد از تخلف يا تخلف كردن را عذر درستى گفت .
و بعضى گفته‌اند كه : جمعى كه تخلف كرده بودند همه منافق نبوده‌اند پس اراده كرده است به طايفه منافقين ايشان را « 2 » . انتهى « 3 » .
[ ردّ صاحب كشاف ]
[ ردّ صاحب كشاف ]
و از جمله غرايب است استدلال كردن صاحب « كشاف » در سورهء فتح بر بودن ابو بكر داعى به آيهء سورهء توبه فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَداً وَ لَنْ تُقاتِلُوا مَعِيَ عَدُوًّا « 4 » با آنكه در تفسير آيهء سورهء توبه در وجه ذكر طائفه سه احتمال ذكر كرده است ، و نقل كرده‌ام كه بنابر هيچ احتمال استدلال صورت ندارد اين جواب .
به تقدير تسليم آنچه گفته است كه مخلفين از اعراب با آنان كه اللّه تعالى در شأن ايشان گفته است : فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَداً وَ لَنْ تُقاتِلُوا مَعِيَ عَدُوًّا « 5 » و اين ممنوع است .
و سيد مرتضى رحمه اللّه تصريح كرده است به مخالفت و بيان آن كرده است نبودن نزول آيهء سورهء توبه در تبوك سنهء تسع از هجرت بودن و نزول به فتح در
( 1 ) . توبه ( 9 ) : 83 . ( 2 ) . سفينة النجاة : 143 . ( 3 ) . دربارهء اين توجيهات سخيفه بنگريد به : تفسير القرطبى 8 / 217 ذيل آيهء مباركه . ( 4 ) . توبه ( 9 ) : 83 . ( 5 ) . توبه ( 9 ) : 83 .