رياض السياحة ( فارسى ) — الصفحة ٨٧٩
ذكر احوال سلطان العرفاء و برهان العلماء شيخ روزبهان ابو محمد بن ابى نصر قدس سره
با شيخ ابو نجيب الدين سهروردى در اسكندريه صحبت نموده صاحب فتوحات مكيه فرموده است كه شيخ روزبهان در مكه مجاور بوده و كان كثير الزعقات فى حال وجده بحيث انه كان يشوش على الطائفين بالبيت و كان يطوف على سطوح الحرم و كان صادق الحال يعنى بانك و فرياد بسيار مىكرد درحالىكه وى را وجد پيدا شدى و حالتى ميان وى و حقتعالى پديد آمدى چنانچه مشوش ساختى اهل طواف را و طواف وى بر بام حرم بودى و حال وى صادق بود يعنى تكلف نبود - چون در بدايت حال بشيراز وارد گرديد ناگاه از زنى شنيد كه به دختر خود مىگويد اى دختر روى خود را مگشاى و حسن خويش را با كسى منماى كه خوار و بىاعتبار مىگردد شيخ فرمود اى زن حسن به آن راضى نيست كه تنها و منفرد باشد و او مىخواهد كه با عشق همقرين باشد و حسن و عشق در ازل عهدى بسته‌اند هرگز از هم جدا نباشند .
گويند از استماع اين سخن چندان بر اصحاب وى وجد و حال عارض گشت كه جمعى از ايشان در همان حال از جهان گذشتند .
آن جناب خرقه از سراج الدين « محمود بن خليفة بن عبد السلام بن احمد سال به » پوشيده است مدت پنجاه سال در جامع عتيق شيراز وعظ نموده در حال غلبهء وجد از وى سخنان ظهور نموده كه هركس بفهم آن نرسد از سخنان او است .
بيت
آنچه نديده است دو چشم جهان * و آنچه نه بشنيد دو گوش زمين
در گل ما رنگ نموده است آن * خيز و بيا در گل ما آن ببين
آن جناب را مصنفاتست چون تفسير عرايس و شرح شطحيات عربى و فارسى و كتاب الانوار فى كشف الاسرار و غير از اين‌ها نيز دارد گويند در مكه معظمه به محبت مغنيه‌اى مبتلا گشت و هيچ‌كس نمىدانست و آن وجد و صيحه‌ها كه در وجد فى اللّه مىزد همچنان باقى بود اما اول از براى خداى تعالى بود و اين زمان از براى مغنيه چون دانست كه مردم را چنان اعتقاد خواهد شد وجد و صيحه‌هاى او اين زمان از براى خداست عز و جلّ پس بمجلس صوفيه حرم آمده و خرقه خود بيرون كرده پيش ايشان انداخت و قصهء خود را با ايشان بگفت و ديگر گفت كه نمىخواهم كه در حال خود كاذب باشم