رياض السياحة ( فارسى ) — الصفحة ٨٧٤
ذكر احوال حاجى محمد حسن بن حاجى معصوم قزوينى
اعلم علماى آن ديار است مدتيست چشم جهان‌بينش از نور عور است اما بر اجراء احكام مفطور است در فقه و اصول و غيره تأليف بسيار دارد كتابى از اخبار ائمهء اطهار مسمى برياض الشهادة تأليف كرده مشتمل بر سه جلد است .
در رد و قبول وى علماء شيراز دو فرقه‌اند بعضى احكام وى را مسلم دارند و برخى بر جدول احكامش نقطهء صفر گذارند و مىگويند چون كور و اعمى است لهذا احكامش مسلم نيست اما عامه ناس و دانايان معامله‌شناس متفقند بر اينكه صفاتى كه در علماء دين و مجتهدان اهل يقين است در وى نيست بمصداق آيهء أَ تَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَ تَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ در احوال و اقوال مدعى است ، بر مزاج وى حب جاه غالب و بر زخارف دنيا و كثرت اسباب فانى طالب است بر سرخ و زرد و چرب و شيرين حرص تمام و شح لا كلام دارد با وجود وفور دولت و بسيارى عمر از مراسم تحصيل زر و سيم دقيقه‌ئى فرونمىگذارد بنابراين حكم خلاف ما انزل اللّه از وى بسيار صدور مىيابد و در وادى لجاج و عناد و جور و فساد بسيار مىشتابد اگر بتذكار همه آنها اقدام شود دفترى علىحده گردد اما جهت عبرت اولو الابصار بسه حكم وى مبادرت مىنمايد .
اول آنكه حكم بر كفر برهان المحققين و سلطان العارفين مولانا مظفر على شاه كرمانى قدس سره نموده است فهذا شىء عجيب
بيت :
چون قلم بر دست غدارى بود * لاجرم منصور بر دارى بود
دويم آنكه شخصى لارى زنى داشته نزد وى آمده دعوى كرد كه شوهر من سنى است و بر اين مطلب دو سه شاهد گذرانيد شوهرش مطلع شده هرچند گفت مذهب من اماميه و طريقه اثنىعشريه است به علت جلب خاطر بعضى ارباب جاه سخن مرد لارى مسموع نگشت و حكم بر فساد عقد نمود و كسى ديگر آن ضعيفه را نكاح كرد و حال آنكه كسانى كه در خدمت جناب رسالت مآب زبان بر شهادتين مىگشادند حضرت بر اسلام وى حكم مىدادند بلكه بر آن‌كس دختر خود را تزويج نمودند و حضرت امير المؤمنين دختر خويش بوى نكاح فرمودند با وجود آنكه حضرت رسالت