رياض السياحة ( فارسى ) — الصفحة ٨٧٢

ذكر احوال وخامت مآل زكى خان نورى

خبر

تموتون كما تبعثون و تبعثون كما تموتون

مقوى مدعا است و آيهء كريمهء أَلا لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ بدين مطلب گواه است .

زمره‌اى مىگويند كه وى شقىتر از فرعون و شداد و خبيث‌تر از حجاج و ابن زياد آمده است به جهت آنكه ايشان با كسى عداوت مىكردند كه طالب رياست بودند و طلب جاه و منصب ايشان مىنمودند و با ايشان مخاصمت مىكردند و طريق بغى و طغيان نسبت به ايشان بجا مىآوردند و الا با عاجزان و ضعيفان لطف و احسان مىنمودند و با فقيران و مسكينان كمال شفقت مىكردند چنان كه در تواريخ مسطور است كه نوبتى حقوق ديوانى مصر را نزد فرعون حاضر ساختند و آن مبلغ سى و شش هزار كيسه و هر كيسه عبارت از هزار مثقال نقره بود او جمله را به حاضران و غايبان عطا نمود و همچنين خزاين و دفاين شام و ايران را نزد عمر بن الخطاب آوردند همگى را بر مهاجر و انصار قسمت كرد ،

اين مرد غافل و خبيث جاهل به مرتبه‌اى دنائت و لئامت دارد كه فلسى مفلسى از وى نديده و بگرد خوانش فقيرى نگرديده فىالمثل اگر بشنود كسى فقيرى مىنوازد از اندوه بر خويش مىگدازد مع هذا با هر طايفه عداوت دارد و طريق اذيت مىسپارد حتى به زمرهء گوشه‌نشين و طايفه عزلت گزين ايذاء مىرساند و درويشان و فقيران را خوار مىگرداند

مصرع :

اى ظلم تو كشته عارف و عامى را

اين ظالم غدار بسى خاندان بزرگ نابود ساخت و بسا دودمان سترك برانداخت اگر كسى متوجه تعداد ظلم آن ظالم شود دفترها گردد من‌جمله سلسله ميرزا هادى كه زبدهء اشراف فارس و نقاوهء اهالى آن ديار بود مستأصل نمود .

گروهى مىگويند كه شر محض در عالم موجود نيست اينكه هست پس چيست و ديگر مىگويند كه وجود ناقص بهتر از عدم محض است اللّه اللّه چه جاى اين سخن است عدم از اين وجود خوش‌تر است ، تيزهوشى مىگويد آخر اين مظهريست از مظاهر آرى مظهريست اما بد مظهريست .

فى الواقع فقير اكثر معمورهء عالم گرديده‌ام و بصحبت اعالى و ادانى رسيده‌ام