رياض السياحة ( فارسى ) — الصفحة ٦٤٣
محمد حسين خان بن حاجى محمد على
گفتار در ذكر احوال بعضى از معاصرين بطريق اختصار
گفتار در ذكر احوال بعضى از معاصرين بطريق اختصار
محمد حسين خان بن حاجى محمد على
محمد حسين خان بن حاجى محمد على
بر راى ارباب هوش و بر ضمير اصحاب معرفت نيوش پوشيده نماند كه جدّ وى رحيم نام مرد فقيرى بىاوضاعى بود در اصفهان بكسب علافى اشتغال مىنمود او نيز در به دو حال و ابتداء احوال بشغل پدر اشتغال داشت بسبب همت عالى به آن كسب خسيس سر فرونياورده بازگذاشت در اوايل طلوع اختر اقبال قاجاريه از مشرق جلال نزد ارباب منصب و اصحاب دولت بنياد تردد كرد و قلوب امراء دولت و امناء آن حضرت را بجاى آورد بسبب ترددات شايسته و خدمات بايسته عامل بعضى از بلوك اصفهان گرديد چون او را فىالجمله دولت و سامانى به هم رسيد عزيمت مكه معظمه و مدينه منوره نمود بعد از حج بيت اللّه الحرام به وطن خويش مراجعت نمود و ابواب تردد بر وى مقربان قهرمان ايران بگشود و در مراسم ملازمت و خدمت بيشتر بيفزود بالجمله در روزگار قهرمان گيتىستان سلطان ايران آقا محمد خان اعتبارى به هم رسانيد و خويش را معروف بيگانه و آشنا گردانيد تا آنكه بمضمون
بيت :
هر آنكه زاد به ناچار بايدش نوشيد * ز جام دهر مى « كل من عليها فان »
شهريار كشورگير باقليم ديگر خراميد و زمان جلوس « شهريار اعظم » بر سرير سلطنت ايران رسيد چون باولياء دولت آن حضرت خدمات پسنديده داشت و از مراسم جان‌سپارى و خدمتگزارى مهمل و معطل نمىگذاشت امناء دولت رشد و كاردانى وى به استادگان پايه سلطانى انهاء نمودند و فراست و كياست او را در امور رعيت‌دارى و زراعت‌كارى عرض كردند و فرمان قضا جريان باحضار او از پيشگاه پادشاهى صدور يافت .
چون شرف بساط پايه سلطنت دريافت پادشاه جهان پناه از ناصيهء حالش علامات اقبال دريافت فرمود لاجرم عواطف خسروانه شامل حالش گشته ملقب بخان و اكثر حكومت بلوك اصفهان را بوى عنايت نمود و چون در خدمات سلطانى و حقوق ديوانى طريق امانت و ديانت بجاى آورده و پيشكشهاى لايق به حضرت و الا و امراء درگاه كرد