رياض السياحة ( فارسى ) — الصفحة ٦٢٤

جمال الدين عبد الرزاق

عهد سلطان محمد خوارزمشاه بوده معاصر ابو الفضائل خاقانى شيروانيست و پايهء خود را بلندتر از وى مىدانسته و اين دور از سخندانى است اما بر انواع سخن قادر و بر دقايق آن قاهر است اين ابيات از او است

نظم :

الحذر اى غافلان زين وحشت‌آباد الحذر * الفرار اى غافلان زين ديو مردم الفرار

اى عجب دلتان نه بگرفت و نشد جانتان ملول * زين هواهاى عفن وين آبهاى ناگوار

عرصهء نادلگشا و بقعهء نادلپذير * فرقهء ناسودمند و شربتى ناسازگار

مرگ در وى حاكم و آفات در وى پادشاه * ظلم در وى قهرمان و فتنه در وى پيشكار

امن در وى مستحيل و عدل در وى ناپديد * كام در وى نادر و رحمت در او ناپايدار

ماهرا ننگ محاق و مهر را نقص كسوف * خاك را عيب زلازل چرخ را رنج دوار

مهر را خفاش دشمن شمع را پروانه خصم * جهل را در دست دار و عقل را در پاى خار

نرگسش بيمار بينى لاله‌اش دل سوخته * غنچه‌اش دلتنگ يا بى و بنفشه سوگوار

شير را از مور صد زخم اينت انصاف جهان * پيل را از پشه صد رنج اينت عدل روزگار

از پس قصد من و تو موش همدست پلنگ * از پى قتل من و تو چوب و آهن گشته يار

اى تو محسود فلك هم آز را گشتى اسير * وى تو مسجود ملك هم ديو را گشتى شكار

زير تو گرد است و دود بگريز از ميان * پيش از آن كز دود و گردت ديدگان گردد فكار

تو چنين بىبرگ در غربت به خوارى تن زده * وز براى مقدمت روحانيان در انتظار

در گشاده بار داده خوان نهاده بهر تو * تو چنين اعراض كرده از همه بيگانه‌وار

خوشدلى خواهى نه بينى در سر چنگال شير * عافيت خواهى نيابى در بن دندان مار

چند سختى با برادر اى برادر نرم شو * تا كى آزار مسلمان اى مسلمان شرم دار

بودهء يك قطره آب و مىشوى يك‌مشت خاك * در ميانه چيست اين آشوب و چندين كارزار

قوت پشه ندارى جنگ با پيلان مجوى * همدم مورى نئى پيشانى شيران مخار

لقمهء از شير مرگ و زين پلنگان يك جهان * قطرهء از بحر قهر و زين نهنگان صد هزار

از تو مىگويند هر روزى دريغا جور دى * از تو مىگويند هر سالى عفا اللّه ظلم پار

روىها گشتت بو العباس و دلها بو لهب * زانكه سرها ذو الخمار است و زبانها ذو الفقار

ظلم صورت در نبندد در قيامت ورنه من * گفتم اينك شد قيامت نقد و دوزخ آشكار