رياض السياحة ( فارسى ) — الصفحة ٥٦٨

شرح حديث سؤال كميل بن زياد عن مولانا امير المؤمنين عن الحقيقة

چون احد توحيد را جاذب شود * اين شود مغلوب و آن غالب شود

زانكه مجذوبست مغلوب جذوب * شاه جذابست غالب بر قلوب

قل لنا التوحيد ما هواى پناه * حكمنا بالواحدية لا إله

قل لنا ما الواحدية اى سند * اندراج الكل فى جمع الاحد

شرح بحر الواحد و بحر الاحد * پيش از اين گفتيم با تو اى ولد

آن معانى را تذكر كن دگر * كين معانى بر تو گردد جلوه‌گر

چونكه توحيد اعتبار وحدتست * و اندر و شوقى ز وصف كثرتست

چون شود جاذب ورا ذات احد * مىشود توحيد مغلوب احد

چونكه مغلوبش شود حكم كثير * مىرود از وى ايا مير و وزير « 1 »

حكم جاذب كرد اين مجذوب تو * نعت غالب كرد اين مغلوب تو

سر غالب گه كند هتك ستير * نيست جز ذات احد اى بىنظير

سر مهتوكى كه مغلوب ويست * هست توحيدى كه مجذوب ويست

پس جواب سيم و چارم جواب * متحد شد با هم اى مرد صواب

وصف موهومى كه با محو آمده * ذات معلومى كه با صحو آمده

آن بود توحيد كآمد ذو العدد * اين بود ذات احد كه لا تعد

پس جواب دوم و چهارم جواب * متفق شد با هم اى شخص لباب

همچنين آن كشف سبحات الجلال * عين اين معنى است اى صاحب‌كمال

وصف توحيد است آن سبحات حق * محتجب در وى جمال ذات حق

چون شود مجذوب آن ذات احد * منكشف گردد حجاب لا يعد

پس جواب اولين و چارمين * عين يكديگر شدند اى پاكدين

قال قدس سره : زدنى بيانا

چون كميل آن جرعه چارم چشيد * نشئهء بحر الاحد آمد پديد

نشئهء ديگر گرفت از اين عقار * مغز او وارست ز آسيب خمار

( 1 ) - نسخه : بصير