رياض السياحة ( فارسى ) — الصفحة ١٤٢

گلستان اول در باز نمودن مملكت خراسان

بسيار برين دريا مىريزد و من جمله رود جيحون و اتك و گرگان و ارس و كر و سفيدرود ، و قرب هزار فرسخ دور آن و دويست و شصت فرسخ طول آنست بجهة تنكى و كم‌حوصلگى موجش عظيم و عبورش در غايت ترس و بيم است ، جزر و مد ندارد و گردابى بزرگ دارد چنان كه از مسافت بعيده كشتى را به خود مىكشد .

حديقه دوم مجتمع بر چهار گلستان است

حديقه دوم مجتمع بر چهار گلستان است

گلستان اول در باز نمودن مملكت خراسان

گلستان اول در باز نمودن مملكت خراسان

بر راى دانايان مصر خبر و حاميان ملك سير مخفى و مستور نماند كه مملكت خراسان مشهور جهان و ركن اعظم كشور ايرانست مشتمل است بر بلاد عظيمه و مداين قديمه ، محدود است از سمت مشرق بملك زابل و توران و شمال وى بديار خوارزم و جرجان و غربى آن بعراق و مازندران و جنوب او به مفازه و قهستان ، اكنون تمامى بلاد قهستان و مفازه و سيستان و زابل و جرجان و بعضى بلاد طبرستان از مملكت خراسان محسوب مىشود و آن مملكت محتويست بر چهار بلوك : اول طخارستان ، دويم مرو شايجان ، سيم بلوك نشابور ، چهارم بلوك هرات .

سياحان دهور و مساحان نزديك و دور در زمين خراسان بيست و دو شهر و هيجده قصبه و پانزده قلعه بشمار آورده‌اند ، اسفراين و بيهق و جاجرم و خبوشان و طوس و نشابور و كلات و اسفزار و فوشنج و باخرز و بادغيس و جام و چشت و خواف و زواره و غور و غرجستان و باميان و خلم و ختلان و طالقان و فارياب و ابيورد و مينا و خاوران و سرخس و شبرغان از بلاد آنجاست .

و جندق و طبس گينكى و ترشيز و قاين و تون و طبس سينا و دشت بياض و گنابد از بلاد قهستانست .

و جميع بلاد آن از اقليم چهارم و جبال و تلال آن با صحارى برابر و يكسان است و زمين آن به شكل طولانى از مشرق به مغرب كشيده تخمينا يك ماه راه است