رياض السياحة ( فارسى ) — الصفحة ١٢٥
حكيم خاقانى
بعد از دولت نادرى طايفه خان چوپانلو استيلا داشتند و مدتى لواى اقتدار برافراشتند و چندى حسين‌على خان و پسرش فتحعلى خان از عشاير عرب در آن ملك امارت يافته و امراى خان چوپانلو بديار تفرقه شتافتند و فتحعلى خان بر جميع بلاد شيروان مستولى گرديد و از امارت بمعارج سلطنت رسيد در شجاعت و صلابت يگانه و در سخاوت و سماحت وحيد زمانه و در جود و كرم سواد نام حاتم از بياض عالم محو نموده درگاه عالم پناهش ملجأ امراى عظام و خوانين عاليمقام و از دست دريا نوالش فقر و فاقه از جهان گمنام بود و در سنهء هزار و دويست داعى حق را لبيك اجابت فرمود بعد از انتقال آن خان عاليشان هرج و مرج فراوان بملك شيروان راه يافته مصطفى خان بن آقاسى خان از طايفهء خان چوپانلو بولايت شماخى شتافت از تصرف اولاد خان ذيشان منتزع گردانيد و تمامى آن ديار را قلم اختصاص كشيد اكنون قريب سى سالست كه حاكم بالاستقلالست بسبب هجوم سپاه روسيه و قاجاريه شهر را ويران ساخته در قله جبل مسمى بفوت شهرى طرح انداخته به جهت حصانت مكان و متانت جاى به دولت قاجاريه اطاعت نمىنمايد و ابواب صداقت بر روى امناى روسيه نمىگشايد . پوشيده نماند كه احوال ملوك شيروان و تفصيل احوال ايشان در هيچ تاريخ به نظر حقير نرسيده قول قاضى ناصر الدين بيضاوى و عبد الغفار لارى و صاحب زبدة التواريخ مذكور گرديده و اللّه اعلم بحقايق الامور .
ذكر بعضى از ارباب كمال آن ديار بر سبيل اختصار
ذكر بعضى از ارباب كمال آن ديار بر سبيل اختصار
حكيم خاقانى
حكيم خاقانى
هو افضل الدين ابراهيم بن على النجار افضل فضلاى روزگار و اعلم علماى هر ديار بود بنا بر قول مشهور در خدمت ابو العلاء گنجوى اكتساب فضائل مىنموده معاصر خاقان كبير شيروان شاه و المستضىء باللّه بوده در بدايت حال حقايقى تخلص مىفرموده و از خدمت خاقان خاقانى يافته آخرالامر به راه ترك و تجريد شتافته بتقريب ملك و ملازمت سلاطين مدتى زحمت حبس كشيده عاقبت رهائى يافته عازم حج اسلام