فيه ما فيه ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٤

حواشى و تعليقات

چيزى كه بدان بارهاى سنگين را وزن مىكنند ، رجوع كنيد به معجم البلدان ج 7 ، ص 20 - 22 و انساب سمعانى و تاج العروس .

( 199 ) س 11 ، دراز كشيدن : تطويل بلا طائل و سخن دراز و مطوّل گفتن است ، مولانا در مثنوى مىفرمايد :

گر بفرمايد بگو بر گوى خويش * ليك اندك گو دراز اندر مكش

ور بفرمايد كه اندر كش دراز * همچنان شرمين بگو با امر ساز

( ص 377 - 378 )

( 200 ) ص 103 ، س 11 ، دوانيدن ، در غياث اللّغات ( دواندن ) به معنى خجل كردن ضبط شده و در متن حاضر به معنى درشتى كردن و خشم گرفتن است و در بشرويهء خراسان هم‌اكنون مرادف درشت گفتن و تندى كردن در گفتار استعمال مىشود و به معنى غالب شدن و فائق آمدن نيز مىآيد چنان‌كه درين بيت از غزليّات مولانا :

آن ماه كو به خوبى بر جمله مىدواند * اى عاشقان شما را پيغام مىرساند

( 201 ) ص 104 ، س 4 ، « آورده‌اند كه پيغامبر صلّى اللّه عليه و سلّم الخ » اين واقعه در مراجعت از غزوه تبوك اتفاق افتاد و نصّ آن در عيون الاخبار ج 1 ص 134 چنين است : لما تزل النبىّ المعرّس امر مناديا فنادى لا تطرّقوا النساء فتعجّل رجلان فكلاهما وجد مع امرأته رجلا .

نيز رجوع كنيد به : احباء علوم الدّين ج 2 ، ص 30 و 174 و شرح آن موسوم به اتحاف السادة المتّقين به شرح اسرار احياء علوم الدّين ، ج 5 ، ص 359 - 360 كه مدارك خبر را به تفصيل ذكر مىكند .

( 202 ) س 10 ، « راه يسى عليه السّلام » مقايسه فقر عيسوى است با فقر محمّدى و بيان آن در مثنوى بدين‌طريق فرموده است :

گفت مرغش پس جهاد آنگه بود * كاين چنين رهزن ميان ره بود

از براى حفظ يارى و نبرد * بر ره ناايمن آيد شيرمرد

عرق مردى آنگهى پيدا شود * كه مسافر همره اعدا شود

چون نبىّ السّيف بوده است آن رسول * امّت او صفدرانند و فحول