فيه ما فيه ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٦

حواشى و تعليقات

هفت دريا را درآشامد هنوز * كم نگردد سوزش آن خلق سوز

سنگ‌ها و كافران سنگ دل * اندر آيند اندرو زار و خجل

هم نگردد ساكن از چندين غذا * تا ز حق آيد مر او را اين ندا

سير گشتى سير گويد نى هنوز * اينت آتش اينت تابش اينت سوز

عالمى را لقمه كرد و در كشيد * معده‌اش نعره‌زنان هل من مزيد

حقّ قدم بر وى نهد از لامكان * آنگه او ساكن شود در كن فكان

چونكه جزو دوزخست اين نفس ما * طبع كل دارد هميشه جزوها

اين قدم حقّ را بود كو را كُشد * غير حقّ خود كه كمان او كشد

چونكه واگشتم ز پيكار برون * روى آوردم به پيكار درون

قد رجعنا من جهاد الاصغريم * با نبى اندر جهاد اكبريم

( ص 37 ، س 15 به بعد )

( 138 ) ص 73 ، س 10 ، « آخر مىگويد » فاعل اين فعل به قرينه مقام ذكر نشده يعنى حكيم و فلسفى مىگويد :

( 139 ) س 12 ، « جوهر كه از عرض طلبند » چنين است در نسخهء اصل و حاشيه ( ح ) و ظاهرا بايد چنين باشد : جوهر كه او عرض طلبد هست ناپسند .

( 140 ) ص 74 ، س 4 ، « بر او از آنچ بود جز نامى نيست الخ » بيان اين مطلب در مثنوى بدين‌گونه فرمايد :

اى خنك زشتى كه خوبش شد حريف * واى گل‌رويى كه جفتش شد خريف

نان مرده چون حريف جان شود * زنده گردد نان و عين آن شود

هيزم مرده حريف نار شد * تيرگى رفت و هم انوار شد

در نمك لان چون خرى مرده فتاد * آن خرى و مردگى يك‌سو نهاد

( ص 134 ، س 2 به بعد )

( 141 ) س 10 ، « چون شعاع آفتاب الخ » اين مضمون شبيه است بدانچه در مثنوى فرمايد :

گر شود پرنور روزن يا سرا * تو مدان روشن مگر خورشيد را

ور در و ديوار گويد روشنم * پرتو غيرى ندارم اين منم