فيه ما فيه ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٦

حواشى و تعليقات

حاجت خود گر نگفتى آن فقير * او بدانستى و دادى از حصير

هرچه در دل داشتى آن پشت خم * قدر آن دادى نه بسيار و نه كم

پس بگفتندش چه دانستى كه او * اين‌قدر انديشه دارد اى عمو

او بگفتى خانهء دل خلوتست * خالى از كُديه مثال جنّت است

اندر او جز عشق يزدان كار نيست * جز خيال وصل او ديّار نيست

خانه را من روفتم از نيك و بد * خانه‌ام پر گشت از نور احد

هرچه بينم اندر او غير خدا * آنِ من نبود بود عكس گدا

( 97 ) ص 56 ، س 5 ، « عيسى را عليه السّلام الخ » اصل آن در عيون الاخبار تأليف ابن قتيبه آمده و ما از آن مأخذ نقل مىكنيم .

و قال له رجل اتبعك حيث ذهبت فقال له عيسى للثعالب حجرة و لطير السماء كنان و ليس لابن الانسان مكان يسند فيه راسه . عيون الاخبار طبع دار الكتب ، ج 2 ، ص 271 .

( 98 ) س 7 ، « حكايت آورده‌اند كه عيسى الخ » اصل اين قصّه در احياء علوم الدّين ( ج 3 ص 141 ) چنين است :

و روى انّ عيسى عليه السّلام اشتد عليه المطر و الرّعد و البرق يوما فجعل يطلب شيئا يلجأ فوقعت عينه على خيمة من بعيد فاتاها فاذا فيها امرأة فحاد عنها فاذا هو بكهف فى جبل فاتاه فاذا فيه اسد فوضع يده عليه و قال الهى جعلت لكلّ شىء مأوى و لم تجعل لى مأوى .

( 99 ) س 8 ، سيه‌گوش : جانورى است شكارى كوچك‌تر از يوز با پشتى كشيده و دراز كه او را شاطر شير نيز گويند و به عربى او را ناق الارض و تفه و بتركى قراقلاغ نامند و مؤلّف لسان العرب ( ابو الفضل جمال الدّين محمّد بن جلال الدّين مكرّم مصرى متوفى 711 ) به نقل از ابو منصور محمّد بن احمد ازهرى ( متوفى 370 ) مؤلّف تهذيب اللغة گويد كه پارسى زبانان عنان الارض را سيه‌گوش خوانند و با تصريح ازهرى و سائر لغويين از قبيل ابو الفضل احمد بن محمّد ميدانى ( متوفى 518 ) در السّامى فى الاسامى و نطنزى در دستور اللّغة شكى باقى نمىماند كه ترجمه ابن آوى ( يعنى شغال ) به سيه‌گوش چنان‌كه درين حكايت واقع است بدون شك و ترديد نتيجهء سهو گوينده يا كاتب است .

( 100 ) ص 57 س 1 ، « القلوب تتشاهد » ظاهرا مثلى است نظير : القلب يهدى الى القلب و