فيه ما فيه ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٨

حواشى و تعليقات

بار ديگر ما به قصّه آمديم * ما ازين قصّه برون خود كى شديم

( ص 40 س 24 )

( 44 ) ص 29 ، س 9 ، « ابيت عند ربى الخ » حديث نبوى است و به وجوه و طرق مختلف در صحيح مسلم و بخارى نقل شده و اينك به ذكر يكى از صور روايت كه به متن فيه ما فيه نزديك‌تر است اقتصار مىكنيم بعد حذف الاسناد .

عن ابى هريرة قال قال رسول اللّه صم ايّاكم و الوصال قالوا فانّك تواصل يا رسول اللّه قال انكم لستم فى ذلك مثلى انّى ابيت يطعمنى ربّى و يقينى فاكلفوا من الاعمال ما تطيقون .

صحيح مسلم چاپ مصر ( مطبعهء محمد على صبيح و اولاده ) ج 3 ، ص 133 - 134 صحيح بخارى چاپ مصر ج 4 ص 118 جامع صغير چاپ مصر ج 1 ص 115 .

در مثنوى نيز اين حديث وارد است بدين‌طريق :

چون ابيت عند ربى فاش شد * يطعم و يسقى كنايت ز آش شد

( ص 97 س 8 )

يا ابيت عند ربّى خواندى * در دل درياى آتش راندى

( ص 600 س 14 )

( 45 ) س 11 ، « آخر اين اسب تن تست الخ » نظير اين تمثيل در مثنوى گويد .

اشتر آمد اين وجود خار خوار * مصطفى زادى برين اشتر سوار

اشترا تنگ گلى بر پشت تست * كز نسيمش در تو صد گلزار رست

ميل تو سوى مغيلانست و ريگ * تا چه گل چينى ز خار مرده ريگ

( ص 51 س 28 )

و اصل اين تمثيل از غزالى است كه گويد « اذا النّفس كالفارس و البدن كالفرس » احياء علوم الدين طبع مصر ج 1 ، ص 65 .

( 46 ) س 16 ، « همچنانك مجنون الخ » اين قصّه را مولانا در مثنوى ( ص 364 ) سخت نيكو به نظم آورده است .

( 47 ) س آخر ، اين بيت جزو قصيده‌يى است از عروة بن حزام كه از متيّمين شعراء عرب است مشتمل بر 84 بيت و مطلعش اين است :