فيه ما فيه ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٦

حواشى و تعليقات

( 37 ) س 15 ، « موتوا قبل ان تموتوا » صوفيه اين گفته را به عنوان حديث نبوى مستند خود قرار داده‌اند و در مثنوى نيز بدين‌طريق نقل شده است .

مرگ پيش از مرگ اينست اى فتى * اين‌چنين فرمود ما را مصطفى

گفت موتوا كلّكم من قبل ان * ياتى الموت تموتوا بالفتن

( ص 383 س 18 )

سرّ موتوا قبل موت اين بود * كز پس مردن غنيمت‌ها رسد

( ص 643 س 3 )

بهر اين گفت آن رسول خوش‌پيام * رمز موتوا قبل موت يا كرام

( ص 570 س 5 ) و مؤلف اللؤلؤ المرصوع گويد كه ابن حجر اين حديث را ثابت نمىشمارد ( اللؤلؤ المرصوع چاپ مصر ص 94 ) .

( 38 ) ص 17 ، « آخر اين خلق كه رو به كعبه مىكنند » نظير آن در مثنوى مىفرمايد :

كعبه را كه هر زمان عزّى فزود * آن ز اخلاصات ابراهيم بود

فضل آن مسجد ز چوپ و سنگ نيست * ليك در بنّاش خشم و جنگ نيست

( ص 354 س 2 )

( 39 ) ص 26 ، س 15 ، چرمدان : به فتح اول و دوم و سكون ثالث كيسه چرمين كه بر پهلو بندند و پول و ساير اشيا در آن ريزند .

چون‌كه حق و باطلى آميختند * نقد و قلب اندر چرمدان ريختند

( مثنوى ص 171 س 1 ) و جهانگيرى اين دو بيت را از غزليات مولانا شاهد آورده است .

ايمنيم از مكر دزد و راهزن * زان كه چون زر در چرمدان توايم

كاسهء ارزاق لبالب پر است * كيسهء اقبال چرمدان ماست

به معنى كيسه‌يى كه در آن كاغذ و اسناد نهند ( معادل كيف در محاورات ) نيز آمده است اينك شاهد از فتوحات مكيه .

« فنادى به مملوك و قال جئنى بالحرمدان فقلت له ما شان الحرمدان قال انت تنكر علىّ ما يجرى فى بلدى و مملكتى من المنكرات و الظلم و انا و اللّه اعتقد مثل ما