شرح گلشن راز ( فارسى ) — الصفحة ٥٨٤

ظلمت زمان و مكان

تن نكنى و از خود نرهى ، به دو نرسى [ به گفته‌ى حاجى سبزوارى ] اسرار :

« گام نه اوّل به ره ، پس از خود اى سالك بره * زان نيى آگه كه از خود هست آگاهى تو را »

قوله :

كرامات تو اندر حق‌ّپرستى است

چه ، كرامتى از جهت بنى نوع انسان ، عظيم‌تر از خداشناسى و خداپرستى و معرفت مبدأ و معاد نيست . و انسان هر جد و جهدى كه دارد بايد صرف در اين غبطه‌ى عظمى نمايد ؛ چه ، معناى كرامت چيزى است كه غير از او عاجز باشد ، و حال ملاحظه نما كه خداوند به تو كرامت مرحمت فرموده كه شناسايى خودش به علم تركيبى باشد كه هزار و چهارصد نوع حيوان كه تو هم نوعى از آنهايى ، تمام قاصر و عاجزند . لذا قيل :

« آدمى را گر نبودى عقل و جان * كى شرافت داشتى بر اين و آن »

اما به‌جز اين‌گونه از كرامات تو همه خودنمايى و عجب است . چنان‌كه مىفرمايند :

جز اين كبر و ريا و عجب و مستى است

كما قيل :

« گر غره شوى به زرق و « 1 » طامات * از مات خبر كه مات گردى »

شرط رهرو به كران رفتن است اى كامل ، نه به كران خفتن . رسم عاشق

( 1 ) . شا : ( و ) را ندارد .