شرح گلشن راز ( فارسى ) — الصفحة ٤٧٤

[ تقسيم اوليه علوم : ]

علم - كه ارث انبياء است ، كما ورد : « العلماء ورثة الانبياء » - نمودى ، آن وقت به اعانت آن علم و معرفت - كه مطيّهء سفر آخرت است - حراثت و زراعت صفات حسنه و اخلاق ممدوحه كه موجب ارتقاء درجات آخرت است نمايى . بنا بر آنكه دنيا از حيث وجود مادّه كه قابل انفعالات صورى و هيئت برزخى است ، مزرعه‌ى آخرت [ است ] ، و آخرت به‌واسطه‌ى عدم مادّه يوم حصاد « 1 » است ؛ قال تعالى : « مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَ مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيا نُؤْتِهِ مِنْها وَ ما لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ نَصِيبٍ » . و در نسخه [ ى ديگر ] حراست به املاى سين - اخت الشّين - كتابت شده كه به معناى حفظ است . كما فى الدّعاء : « اللّهمّ احرسنى من حيث احترس و من حيث لا احترس » ، اى احفظنى . در اين وقت معنى كلام ايشان آن است كه تحصيل علم و طهارت - كه صفات ملائكه و مستند به الهام ربّ النّوع است - در دنيا نموده و آن را حفظ نما براى آخرت ؛ نه آنكه علم را وسيله‌ى جمع و تنظيم دنيا قرار داده ، مشوب به هواهاى نفسانى و وساوس « 2 » شيطانى نمايى ، كه اسم او مكر است نه علم . قوله :

كتاب حقّ بخوان از نفس و آفاق

يعنى كتاب تدوينى حقّ المسمّى به قرآن را ملاحظه نما كه خداوند جلّ شأنه مىفرمايد در حقّ تو : « سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ » ، يعنى به حسب فطرت كلّ آيات آفاقى و كلّ « 3 » آيات انفسى در نفس تو جمع [ است ، پس ] قدر خود را بدان .

مزيّن شو به اصل جمله اخلاق

( 1 ) . شا و دا : يوم الحصاد ( 2 ) . دا : وساس ( 3 ) . دا : ( كل ) را ندارد .