شرح گلشن راز ( فارسى ) — الصفحة ٣٨٠

حلاج معانى :

اسقاط الوجود به نظر التّوحيد عند طلوع شمس الحقيقة فى نهاية قوس الصّعود الّذى هو باطن يوم القيامة فى القرآن : « وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْجِبالِ فَقُلْ يَنْسِفُها رَبِّي نَسْفاً فَيَذَرُها قاعاً صَفْصَفاً » الى آخره . و قيل :

چو هستى را نهادى بر كنارى

شود كشف از براى تو معانى ، و ظهور اين مطلب اگر در تو « 1 » هم يافت شود :

تو هم منصوروار اين دم برآرى

چه ، قول بايزيد « 2 » بسطامى - قدّس سرّه السّامى - است كه :

« نيست اندر جبّه‌ام ، الّا خدا * چند جويى در زمين و در سما »

ولى نه به عنوان حلول و اتّحاد ، بلكه « 3 » به نحو مظهريّت .

ندا مىآمد از حقّ بر دوامت * چرا گشتى تو موقوف قيامت

يعنى عوام در انتظار آن‌اند كه در قيامت حقّ را ملاقات نمايند ، با وجود آنكه مدام در ملاقات و « 4 » ديدارند . امّا ندانند كه چه مىبينند ؟ لذا « 5 » قال تعالى : « قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا « 6 » لِلَّذِينَ لا يَرْجُونَ أَيَّامَ اللَّهِ » . سئل ابو « 7 » عبد اللّه عن معنى الآية ؛ قال ( ع ) : « اى « 8 » قل للّذين يعلمون و يعرفون تعلّموا و تعرّفوا الجهّال و العوام ايّام ملاقات اللّه فاذا عرّفوهم فكانّه غفروا لهم » . لذا قيل :

« روزى ماهيان جمع آمده كه مدّتى است حكايت آب مىشنويم و گويند « 9 »

( 1 ) . پا : تو هم ( 2 ) . پا : ابا يزيد ( 3 ) . پا : بل ( 4 ) . پا : ( و ) را ندارد . ( 5 ) . پا : ( لذا ) را ندارد . ( 6 ) . پا : يغفروا ( 7 ) . پا : سئل عن ابا ( 8 ) . شا : ( اى ) را ندارد . ( 9 ) . شا : گوينده