شرح گلشن راز ( فارسى ) — الصفحة ٣٧٧

عهد ألست و ميثاق ازلى :

طلق » اى بليغ فصيح .

جواب :

انا الحقّ كشف اسرار است مطلق * بجز حقّ كيست تا گويد انا الحقّ ؟

معنى « 1 » آن است كه اگر چه به حسب ادراك و استماع أذن واعيه ، « 2 » اين صوت انا الحقّ از كلّ موجودات ظاهر و صادر است به لسان حال ، كما قال صاحب اسرار [ حاجى سبزوارى ] :

« دم چو فرورفت ، هاست ، هوست چو بيرون رود * يعنى از او در همه ، هر نفسى هاىوهوست »

امّا موحّد جميع اين‌ها را يك صوت و يك كلام و از يك متكلّم مىداند .

در حينى كه از شجره استماع مىنمايد ، ولى چون شجره در ميان نمىبيند ، گويا از او شنيده است ؛ چه ، به‌جز حق ، كل معدوم‌اند ، و غير او ، هستى باقى نيست تا او تنطق به صوت انا الحق نمايد « 3 » . كما قيل :

« كه جهان صورت‌اند و معنى يار * ليس فى الدّار غيره ديّار »

لذا قال امير المؤمنين ( ع ) : « من اشار اليه فقد حدّه و من حدّه فقد عدّه . و من قال علام ، فقد اخلا منه ، و من قال فيم ، فقد ضمّنه « 4 » » . و ايضا : « كمال توحيده الاخلاص له » ؛ يعنى توحيد تام كامل ، خاص و خالص نمودن ملك وجود است از براى او .

قال المولوى :

« گرچه قرآن از لب پيغمبر است

( 1 ) . شا : معنا ( 2 ) . شا : حسب ظاهر ( 3 ) . شا : ( در حينى كه . . . نمايد ) را ندارد . ( 4 ) . پا : و من قال فيم فقد ضمنه و من قال علام فقد اخلى منه